فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در طول تاریخ، گنبد عنصر شاخص در کالبد معماری مساجد ایران است. تاکنون عمده تحقیقات به بررسی شکلی و نمادپردازانه گنبد معطوف بوده است و عمده تحقیقات به تحلیل اثر شکل گنبد بر آسایش اقلیمی توجه نشده است. تنوع اقلیمی مناطق مختلف ایران، لزوم شناخت و استفاده از راهکارهایی ایجاد شرایط آسایش حرارت داخلی بنا را ضروری می‌سازد. هدف از این پژوهش شناخت میزان دریافت تابش خورشید و سایه‌اندازی بر رویه سطوح گنبد، در اقلیم‌های گرم و خشک و سرد بر پایه بررسی گنبدهای مساجد: امام اصفهان، شیخ لطف‌الله، مسجد‌النبی قزوین و جامع ارومیه، با استفاده از شبیه‌سازی تابش خورشید در پلاگین‌های Honeybee and ladybug با موتور شبیه‌سازی Radiance می‌باشد. در نخستین گام گنبدهای مساجد منتخب، در نرم‌افزار Revit2017 مدل‌سازی شد. سپس میزان دریافت تابش سالیانه آن‌ها در گرم‌ترین روز سال، ساعات 14، 16 و 18 بعدازظهر با استفاده از تحلیل تابش خورشید تحت پلاگین‌های Honeybee and ladybug انجام گرفت. نتایج آنالیزها نشان می‌دهد؛ با افزایش سطح گنبد مساجد میزان جذب حرارت در معرض تابش و در محدوده سایه افزایش می‌یابد، گنبدهای با خیز و ارتفاع بلند به لحاظ ایجاد سایه مناسب اقلیم گرم و خشک و گنبدهای با خیز و سطح تماس زیاد در اقلیم سرد و خشک به خاطر دریافت تابش زیاد مناسب هستند. ایجاد گنبد بر روی گریو باعث افزایش سایه اندازی در سطوح گنبد می‌شود. لذا چنین می‌توان بیان نمود که؛ شکل، خیز و نوع طاق گنبد در اقلیم‌های گرم و خشک و نیز سرد ایران براساس شرایط حرارتی و میزان نیاز جذب تابش خورشید در طول سال، طراحی شده است.