مؤلفههای خصایص ترجیحی ساکنان مسکن در پژوهشهای ساختار معنایی و ابزار-غایت
نویسندگان
1 استادیار، گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.
2 استادیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.
3 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده فنی و مهندسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران
doi
10.22034/aaud.2020.120048چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی خصیصههای مسکن و مؤلفههای هر یک از این خصیصهها بر اساس ترجیحات بیانشده ساکنین در روشهای ساختار معنایی و ابزار- غایت، انجام شده است. از آنجا که خصیصهها، پایه و اساس بیشتر روشها و تکنیکهای تحلیلی ترجیحات مسکن میباشند، از اینرو، بدون شناخت آنها، امکان دستیابی به معانی و ارزشهای حقیقی نهفته در ترجیحات ساکنین جهت ارائه مسکن با کیفیت، وجود نخواهد داشت. جهت حصول به این هدف، ابتدا از طریق مروری نظاممند و بهصورت نمونهگیری هدفمند، فهرستی از پژوهشهای انجامشده در زمینه ترجیحات مسکن که روش تحقیق بهکارگرفته شده در آنها ساختار معنایی و یا زنجیره ابزار- غایت بودند، تهیه شده است. در این مرحله، اطلاعات کیفی بهصورت توصیفی تحلیل شدند، سپس با استفاده از روش تحقیق تحلیل محتوا، تحلیلهای استنباطی همراه با تهیه جداول هدف- محتوا، تبیین شده است. رویکرد نظری ارائه شده در این پژوهش این امکان را فراهم آورد که هر سه سطح تشکیلدهنده مدلهای مفهومی ساختار معنایی (خصیصه-عملکرد آشکار- عملکرد پنهان) و زنجیره ابزار- غایت (خصیصه- نتیجه- ارزش) را بتوان بهعنوان خصیصههای مسکن در افراد مختلف در نظر گرفت. نتایج نشان دادند که خصیصههای اصلی بهوجود آورنده مسکن را میتوان در قالب هفت دسته اصلی شامل؛ معانی و ارزشها، سیستم قرارگاههای رفتاری، اجزاء و عناصر تشکیلدهنده فضا، خصوصیات کالبدی، عملکرد، کیفیت، و قابلیت تقسیمبندی نمود. بر اساس تحلیلهای انجام گرفته، خصیصههای خصوصیات کالبدی (23.2%)، اجزاء و عناصر تشکیلدهنده فضا (16.2%)، سیستم قرارگاههای رفتاری (16.2%)، معانی و ارزشها (14.1%)، کیفیت (12.1%)، قابلیت (10.1%) و عملکرد (8.1%)، به ترتیب بیشترین و کمترین فراوانی را در بین خصیصههای مسکن داشتند که نشاندهنده جذابیت نسبی و اهمیت بیشتر این خصیصهها برای ساکنان (پاسخدهندگان در پژوهشهای منتخب)، بر اساس ترجیحات بیانشده آنها است.