واکاوی تأثیرگذاری عناصر کالبدی مسکن روستایی غرب گیلان در راندمان عملکردی با استفاده از روش نحو فضا

نویسندگان

1 دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران

3 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/aaud.2020.135117.1568
چکیده

معماری اقلیم معتدل و مرطوب ایران دارای ویژگی‌هایی است که در طی سالیان طولانی و با تأثیر از عوامل محیطی به شکل منحصر به فرد خود تکامل یافته است. ویژگی‌هایی که موجب استفاده از الگوهایی خاص در معماری، خصوصا معماری مسکونی آن شده است. خانه‌های روستایی شمال ایران با تأثیر از عوامل محیطی مانند: جغرافیا، اقلیم، اقتصاد، فرهنگ و شرایط اجتماعی به شکل منحصربه‌فرد زاده شده است. معماری این منطقه پاسخ به نیازهای رفتاری و اقلیمی مردم آن سرزمین با تکیه‌ بر امکانات منطقه‌ای و طبیعی‌ساخت، به شمار می‌آید. مورد مطالعه این پژوهش، خانه‌های روستایی غرب گیلان بوده که در چهار تقسیم‌بندی جغرافیایی، جلگه ساحلی، جلگه، کوهپایه و کوهستان ‌بررسی و مطالعه شده است. روش پژوهش مورداستفاده، توصیفی تحلیلی و ارائه‌ نتایج با استفاده از تجزیه تحلیل داده‌های آماری مستخرج از نرم‌افزار انجام‌شده است. به همین منظور، نمونه‌ها به‌صورت غیر تصادفی با توجه بـه روش هدفمند و ملاحظات انتخاب شده و با استفاده از تکنیک نحو فضا و نرم‌افزار«ای گراف» مؤلفه‌های راندمان عملکردی در کالبد خانه‌های روستایی موردبررسی قرارگرفته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که الگوی مسکن روستایی گیلان، دارای ساختار یک‌لایه و از عمق کمی برخوردار است. بیش‌ترین ارتباط بین خانه و فضای بیرون از طریق ایوان انجام‌شده و دسترسی به سایر فضاها نیز از طریق ایوان و سپس تلار انجام می‌شود. ایوان کم‌عمق و هم‌پیوند‌ترین عنصر فضایی است که وظیفه ارتباطی بین فضای بیرونی و سایر فضاها را داشته و تلار در مرتبه بعدی قرار می‌گیرد. ایوان و تلار باعث افزایش درجه هم‌پیوندی و پیوند بهتر میان فضای حیاط و سایر فضاهای داخلی می‌شود، که در مجموع  ارتقای عملکرد بین فضاها را در پی خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها