فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فضاهای شهری پیرامون اماکن مقدس و مذهبی و تحلیل آن‌ها بر اساس نیازهای زائران و انواع الگوهای رفتاری که ایشان در فضاهای شهری انجام می دهند، موضوعی است که کمتر در پژوهش‌های علمی به آن پرداخته شده است. سؤال اصلی تحقیق، میزان انطباق فضاهای شهری پیرامون اماکن مقدس در ارتباط با نیازها و الگوهای رفتاری زائران است. به این منظور در ابتدا مبانی نظری مرتبط با موضوع مورد بررسی قرار گرفت. سپس در مدل مفهومی تحقیق، کیفیت‌هایی که فضای شهری خیابان در انطباق‌پذیری با نیازهای زائران باید دارا باشد در شش معیار، شامل: معیارهای سهولت دسترسی، ایمنی و امنیت، سرزندگی و حضورپذیری، آسایش محیطی و راحتی، زیبایی بصری و تذکردهی و احراز هویت معنوی و 20 زیر معیار مرتبط تدوین شد. روش تحقیق، پیمایشی با استفاده از تحلیل‌های آماری است. نمونه مطالعاتی پژوهش، بخشی از خیابان امام رضا (ع) در شهر مشهد است که از مسیرهای اصلی منتهی به حرم مطهر می‌باشد. در بررسی‌های میدانی، انواع الگوهای رفتاری زائران در پنج دسته الگوی رفتاری اصلی تقسیم‌بندی شد. در این میان تعداد 12 رفتار نامناسب و خطرساز در میان زائرین شناسایی و تعداد 384 پرسشنامه در بین زائران توزیع شد. در بخش اول میزان رضایت زائرین از کیفیت‌های محیطی و در بخش دوم داشتن رفتارهای نامطلوب و خطرساز زائرین مورد سؤال قرار گرفت. نتایج تحلیل نظرات زائرین با استفاده از شاخص تمرکز میانه نشان داد در بیش از نیمی از معیارهای کیفیت‌های محیطی، میانه سطح رضایت زائرین در سطح نامناسب است. همچنین تحلیل همبستگی (کای اسکوئر) نشان می‌دهد بین پایین بودن سطح کیفیت‌های فضای شهری و وجود رفتارهای نامناسب و خطرساز زائرین ارتباط مستقیم و معنی‌داری وجود دارد. در انتها مقاله پیشنهادات، توصیه‌ها و الزاماتی را در ارتباط با برنامه‌ریزی و طراحی در فضاهای شهری پیرامون مکانهای مقدس ارائه می‌نماید.