فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در جهان امروز، بررسی اثر زودهنگام تغییرات در شهرها، می‌تواند طراحی و برنامه‌ریزی در زمینه تاب‌آوری شهری را به میزان قابل توجهی ارتقا بخشد. تاب‌آوری با محوریت فرم شهری در محلات مسکونی و به‌خصوص در بافت‌های تاریخی، می‌تواند سلول‌های اجتماعات شهری را در مقابل تغییر شکل‌های ناگهانی مصون بدارد. هدف پژوهش جاری، ارزیابی میزان تاب‌آوری در محلات بافت تاریخی نظیر دو محله عودلاجان و سنگلج واقع در منطقه 12 شهر تهران است. روش پژوهش مذکور توصیفی- تحلیلی و تطبیقی بوده و داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌های و پیمایشی گردآوری است. با توجه به نوع مسئله و هدف آن، شاخص‌ها و متریک‌های ارزیابی با بررسی مبانی نظری و پیشینه تحقیق مستخرج شد. برای ارزیابی بعد کالبدی از روش تحلیلی محاسبات متریکی و برای ارزیابی بعد اجتماع محلی، از تعداد مشخصی پرسشنامه به شیوه محقق ساخت به‌صورت طیف لیکرت در مقیاس رتبه‌ای استفاده شده است. به‌صورت پیش آزمون برای تعیین اهمیت نسبی مؤلفه‌های مؤثر بر تاب‌آوری فرم شهری با استفاده از تکنیک AHP در حوزه علوم اجتماعی شهری با استفاده از پنل متخصصان دانشگاهی انتخاب و مورد کاربست واقع شد. در ادامه به روش فاصله از حد بهینه، محاسبه میزان تاب‌آوری فرم شهری از سطح بهینه برای هر دو محله به‌دست آمده است. نتایج یافته‌ها حاکی از این مهم است که فرم شهری در هر دو محله علی‌رغم وجود برخی استثناها تاب‌آور نیست و فاصله نامطلوبی با تجارب جهانی موفق دارند که با توجه به تحلیل شاخص‌ها و محاسبه ARI محلات به ترتیب، 0.57 و 0.65 فاصله از حد بهینه، بیشتر کفه تاب‌آوری در بعد اجتماعی محله عودلاجان بالاتر از محله دیگری است. در نهایت باید توجه داشت ارتقا عمق شناخت و درگیر ساختن سازمان‌های تهیه کننده طرح‌ها، به‌همراه بازتعریف ابعاد اجتماعی زندگی شهروندان، منجر به افزایش میزان تاب‌آوری فرم شهری این محلات می‌شود و چشم‌انداز بهتری از آینده شهرها نمایش می‌دهد.