تحلیل رابطۀ فقر اقتصادی و تخریب منابع طبیعی
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری منابع طبیعی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
2 استادیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران
3 استادیار جامعهشناسی پژوهشکده مطالعات اجتماعی و فرهنگی، تهران، ایران
doi
10.22059/ijsp.2021.82689چکیده
فقر روستایی و تاثیر آن بر تخریب منابع طبیعی یکی از چالشهای عمده توسعۀ پایدار است. هدف از انجام تحقیق حاضر، تحلیل رابطۀ فقر روستایی و تخریب منابع طبیعی در جوامع روستایی استان کردستان است. جامعۀ آماری 2726 خانوار روستایی شهرستان بیجار است که بر اساس فرمول کوکران و تطبیق با جدول کرجسی و مورگان، 336 خانوار به عنوان نمونه در نظر گرفته شدند. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامۀ محققساخته است که پس از تأیید روایی با نظر متخصصان و تایید پایایی با ضریب آلفای کرونباخ (78/0)، مورد استفاده قرار گرفت. مصادیق تخریب منابع طبیعی از دیدگاه ساکنان روستایی در سه بخش عوامل مربوط به دام و دامداری، قطع و برداشت و تغییر کاربری ارزیابی شد. به منظور تفکیک افراد فقیر و غیر فقیر، از خط فقر نسبی و برای محاسبه آن، از روش 66 درصد میانگین کل هزینۀ ماهانۀ خانوار استفاده شد. دادهها با استفاده از آزمونهای کای اسکوئر و t جفتی تحلیل شدند. بر اساس نتایج، خط فقر نسبی سرانه در منطقه مورد مطالعه در سال 1398، مبلغ 2.465.460 ریال محاسبه شد که بر اساس آن، 9/33 درصد روستاییان مشارکتکننده در پژوهش، از لحاظ مالی فقیر بودند. با توجه به نتایج، بین فقر ساکنان روستایی و متغیرهای سن، سطح تحصیلات، شغل، بعد و درآمد خانوارها ارتباط آماری معناداری یافت شد. تخریب منابع طبیعی به توسط افراد فقیر به طور معناداری بیشتر از افراد غیر فقیر بود. بنابراین به منظور کاهش تخریب در منطقه مورد مطالعه، بهبود وضعیت اقتصادی ساکنان ضروری به نظر میرسد.