بررسی مسکن از دیدگاه نشانهشناسی، مورد مطالعاتی: خانههای دورهی قاجار و مجتمعهای مسکونی معاصر در شهر شیراز
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای معماری، گروه معماری، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی ، شیراز، ایران
2 استادیار گروه معماری، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی ، شیراز، ایران
3 استادیارگروه معماری، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی ، شیراز، ایران
doi
10.22034/aaud.2020.113257چکیده
دغدغه ایجاد کیفیت مطلوب در فضای معماری همیشه مورد توجه معماران و پژوهشگران این عرصه بودهاست و توجه آنها را به مفاهیم و نظریههای زبانی به لحاظ فلسفی و نظریهای جلب کرده است. لیکن نشانهشناسی بهعنوان ابزاری جهت تحلیل و ارزیابی هویت در طراحی مسکن کمتر مورد توجه قرار گرفته است. خانه مکانی است که افراد بیشترین تعلق را در آن احساس کرده و بیشترین زمان را در آن سپری میکنند، به همین جهت شناخت مفاهیم عمیق آن میتواند به خلق محیطی مطلوب منجر شود. بسیاری از نیازهایی که از یک خانه انتظار میرود بر اساس نیازهای انسان در دورههای مختلف شکل میگیرد. این پژوهش با در نظر گرفتن دو دوره تاریخی قاجار و معاصر در شهر شیراز، خانه را به مثابه متنی میپندارد که از لایههای مختلفی تشکیل شده و با بررسی رویکردهای نشانهشناسی میتوان به تأثیر این لایهها بر معماری خانه و دریافت معانی عناصر و فضاهای مختلف خانه دستیافت. لذا با توجه به مطالعات انجام شده در خصوص نشانهشناسی، ابتدا به تشریح مفاهیم نشانهشناسی پرداخت شده، دادهها و نظریههای مرتبط با این مبحث گردآوری شده و سپس در یک سیستم معماری جهت ایجاد مدل مفهومی از نشانهشناسی و در راستای خوانش هر اثر معماری تعریف شدهاست، سپس خانههای دوره قاجار و مجتمعهای مسکونی معاصر بر اساس مدل مذکور تحلیل شده است. روش تحقیق به صورت ترکیبی از نوع کیفی-کمی بوده است و نتایج پژوهش حاصل از بررسی کتابخانهای و اسنادی و بررسی پرسشنامهها و تحلیل مصاحبهها، نشان از چگونگی اثر عناصر معماری تأثیر پذیرفته از لایه معماری و فرامعماری در دو دوره تاریخی بر معانی دریافت شده توسط کاربران دارد.