فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خلاقیت یکی از ویژگی‌‌های بارز انسان بوده که جایگاه ویژه‌‌ای در جوامع بشری دارد و موضوع محوری بسیاری از تحقیقات علمی در حوزه‌‌های مختلف دانش از جمله روانشناسی محیطی قرار گرفته است. در این راستا، تحقیق حاضر به دنبال پاسخ به این سؤال بوده که اهمیت تأثیرات روانی عوامل کالبدی مکان معماری یا به عبارتی بُعد کالبدی حس مکان بر خلاقیت کاربران آن چقدر است و نقش طراحی معماری در جهت‌‌دهی و تقویت آن‌ها چیست؟ با توجه به این پرسش و نحوه پردازش به آن در تحقیقات مشابه پیشین، هدف از پژوهش حاضر تبیین الگوواره‌‌ای ویژگی‌‌ها و مکانیسم اثر مکان‌های تقویت‌‌کننده خلاقیت به واسطه شناسایی و دسته‌‌بندی عوامل کالبدی محیط‌‌‌‌های انسان‌‌ساخت است که بر تحریک خلاقیت تأثیر‌‌گذارند. لذا وجه تمایز این پژوهش در نگرش سیستماتیک حل مسئله و متعاقباً نوع نتایج آن می‌‌باشد. از حیث روش‌‌شناسی، پژوهش حاضر از روش‌‌ آمیخته (پیمایش کیفی و کمّی) در قالب نظریه‌‌یابی زمینه‌‌ای بهره برده که در آن یافته‌‌های حاصل از مطالعات گسترده اسنادی و میدانی (انجام مصاحبه و توزیع پرسشنامه) با اعمال روش‌‌های آماری (آزمون t یک‌‌نمونه‌‌ای و تحلیل همبستگی پیرسون) در یک مطالعه موردی هدفمند، تکمیل و اعتبارسنجی می‌‌شود. مطالعه مذکور شامل سه موسسه آموزش عالی فعال در حوزه معماری در شهر کرمانشاه است که در آن‌ها نمونه انتخابی از میان اساتید و دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی به ترتیب به صورت نمونه‌‌گیری در دسترس و تصادفی گزینش شده تا به شناسایی و بیان رفتارهای محرک خلاقیت خود و البته عوامل کالبدی تحریک و تأمین‌‌کننده آن فعالیت‌‌ها بپردازند. در نتیجه برخی از ویژگی‌‌های فضایی، فضاهای عملکردی و قابلیت‌‌های محیطی متناظر با آن‌ها به‌عنوان اجزاء فیزیکی اصلی مؤثر بر بروز خلاقیت معرفی شد و در نهایت به واسطه تحلیل عاملی اکتشافی به‌عنوان یک سری عوامل (صفات محیطی) مورد رتبه‌‌بندی قرار گرفت تا زمینه‌ساز شکل‌گیری استراتژی‌های اصلی در طراحی محیطی به صورت کلی و به‌ویژه در اختصاص به فضاهای آموزشی رشته معماری باشد.