فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رشد شتابان و فزاینده شهرنشینی و در پی آن، افزایش جمعیت شهرها، پیامدهای مختلفی را در زمینه‌های گوناگون به دنبال داشته است. از جمله مهم‌ترین این پیامدها می‌توان به افزایش تقاضا برای منابع انرژی اشاره نمود که خود از دو جنبه قابل‌تأمل است: نخست محدود بودن منابع انرژی تجدید‌ناپذیر، دوم آلودگی‌های زیست‌محیطی ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی و از سوی دیگر فراگیر شدن آگاهی‌های عمومی نسبت به جنبه‌های یادشده سبب شد تا رویکردهای نوینی نظیر توسعه پایدار، رشد هوشمند و غیره در شهرسازی ظهور یافته و توجه به بحث کارایی انرژی در شهرسازی را آشکار نماید. مفهوم مصرف انرژی در شهر، با مؤلفه‌های گوناگونی در ارتباط است. یکی از این مؤلفه‌ها، ویژگی شبکه معابر و حمل‌ونقل است که در ارتباط با موضوع کاربری زمین بر مصرف انرژی در این بخش (حدود 30 درصد انرژی مصرفی شهرها) تأثیر می‌گذارد. تاکنون مطالعات متعددی در زمینه مصرف انرژی صورت گرفته، اما تحقیقات با ماهیت کمی در ایران کمتر صورت گرفته است. در این مقاله، ابتدا مبانی نظری مطرح‌شده در زمینه انرژی و برنامه ‌حمل‌و‌نقل مورد بررسی قرار‌گرفته، سپس مؤلفه‌های مؤثر بر مصرف انرژی در بخش حمل‌و‌نقل بررسی شده است. در گام بعد، برای 35 هکتار از اراضی بکر شهر جدید هشتگرد (معروف به محدوده 35 هکتاری در مطالعات اسناد فرادست)، سه سناریو پیشنهاد شده و در پایان با اندازه‌گیری شاخص‌های انرژی حمل‌و‌نقل و کاربری زمین، توسط نرم‌افزار Communityviz، مصرف انرژی سناریوها ارزیابی شده است و جهت تحلیل دقیق‌تر تعیین میزان همپیوندی معابر، از تکنیک تحلیل چیدمان فضا و نرم‌افزار دپث‌مپ1 استفاده شده ‌است. یافته‌ها نشان‌دهنده وجود ارتباط مستقیم بین فرم شبکه معابر و حمل‌و‌نقل، کاربری اراضی شهری و مصرف انرژی است که با اعمال تغییر در فرم شبکه معابر، توسعه حمل‌و‌نقل یکپارچه و تغییر در پراکنش کاربری اراضی می‌توان تا 35 درصد مصرف انرژی در بخش حمل‌ونقل را کاهش داد.