اثر ترکیبی متیل جاسمونات، عصاره مخمر و سالیسیلیک اسید بر تولید فلاونوئیدها، رزمارینیک اسید و سایر اسیدهای فنلی بادرشبو (Dracocephalum moldavica L.)

نویسندگان

1

2 دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22108/ijpb.2026.147859.1429
چکیده

یکی از رویکردهای مؤثر برای افزایش تولید متابولیت­های ثانویه گیاهی، استفاده از محرک­ها است. این پژوهش، با هدف افزایش تولید رزمارینیک اسید و سایر ترکیبات فنلی بادرشبو ( Dracocephalum moldavica L.) توسط اثر ترکیبی غلظت­های مختلف متیل جاسمونات، عصاره مخمر و سالیسیلیک اسید انجام شد. آزمایش در قالب طرح کامل تصادفی با 13 تیمار و در سه تکرار انجام شد. تیمارها شامل محلول­پاشی با آب مقطر (شاهد)، اثر توام متیل جاسمونات (50 و 100 میکرومولار)، سالیسیلیک اسید (80 و 160 میلی­گرم در لیتر) و عصاره مخمر (1 ­و 5/1 گرم در لیتر) بود. میزان ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی شامل رزمارینیک اسید، کلروژنیک اسید، فرولیک اسید، کافئیک اسید، پی­کوماریک اسید، آپیژنین، کوئرسیتین و لوتئولین توسط دستگاه HPLC اندازه­گیری شدند. نتایج نشان داد تیمارها بر افزایش مقدار اسیدهای فنلی و فلاونوئیدی بادرشبو تأثیر معنی­دار داشتند. محلول‌پاشی با 160 میلی­گرم در لیتر سالیسیلیک اسید+100 میکرومولار متیل جاسمونات بهترین نتیجه را در افزایش میزان رزمارینیک اسید، کلروژنیک اسید، پی­کوماریک اسید و کوئرسیتین داشت و به­ترتیب 2/4، 5/3، 3/10 و 2/6 برابر نسبت به شاهد افزایش داشتند. همچنین نتایج همبستگی بین صفات نشان داد که میزان رزمارینیک اسید همبستگی مثبت و معنی­دار با کلروژنیک اسید ( ** 819/0r=)، فرولیک اسید ( ** 773/0r=)، کوئرسیتین ( ** 987/0r=) و پی­کوماریک اسید ( ** 986/0r=) و منفی و معنی­دار با کافئیک اسید ( ** 920/0-r=) دارد. نتایج نقشه حرارتی برای صفات مورد پژوهش، بین شاهد و برخی تیمارهای توام این محرک­ها خوشه­بندی متمایزی نشان داد. در مجموع، نتایج بر اثر هم­افزایی سالیسیلیک اسید با متیل جاسمونات در افزایش تولید ترکیبات پلی­فنلی بادرشبو دلالت داشت.