بهبود جوانه‌زنی بذر و ویژگی‌های بیوشیمیایی گیاهچه‌های لوبیاچیتی در شرایط تنش خشکی ناشی از پلی‌اتیلن گلیکول با کاربرد ترکیبات مغذی حاوی پلی‌آمین

نویسندگان

1 دانشگاه زنجان

2

3 دانشگاه تهران

doi
10.22108/ijpb.2025.145719.1412
چکیده

جهت بررسی تأثیر کاربرد بذری ترکیبات مغذی بر جوانه‌زنی و ویژگی‌های بیوشیمیایی گیاهچه‌های لوبیاچیتی تحت تنش خشکی ناشی از پلی‌اتیلن‌گلیکول، آزمایشی به­صورت فاکتوریل در قالـب طرح کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. تیمار‌ها شامل تنش خشکی (صفر، 4-، 8- و 12-بار) و کاربرد ترکیبات مغذی حاوی پلی­آمین (صفر، 25، 50، 75 و 100 درصد) بود. نتایج نشان داد که تنش خشکی، سرعت و درصد جوانه‌زنی را بین 1/3 تا 97/6 درصد، وزن خشک و طول گیاهچه‌ها را بین 70/4 تا 19/28 درصد بطور معنی‌داری کاهش و میانگین مدت جوانه‌زنی را حدود 31/22 درصد نسبت به تیمار شاهد افزایش داد. از سوی دیگر، غنی‌سازی بذور با ترکیبات مغذی موجب شد تا جوانه‌زنی بذر و رشد گیاهچه‌ها افزایش و میانگین مدت زمان لازم برای جوانه‌زنی بذرها (69/27-61/14 درصد) کاهش یابد. در شرایط وجود و عدم وجود تنش خشکی، میزان فعالیت آنزیم‌های آنتی اکسیدانی و میزان پرولین گیاهچه‌های حاصل از بذرهای تیمار شده در حدود 25/3 تا 10/4 درصد بیشتر از گیاهچه‌های حاصل از بذرهای شاهد بود. در تمام سطوح تنش خشکی، غنی‌سازی بذرها با غلظت‌های مختلف ترکیبات مغذی سبب شده تا توسط افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان، سبب افزایش جوانه‌زنی و رشد بهتر گیاهچه‌های لوبیاچیتی شود. در بین تیمار‌های مورد بررسی، کاربرد 100 میلی‌مولار ترکیبات مغذی در شرایط بدون تنش و تنش خشکی 12- بار به‌ترتیب موجب افزایش 69/20 و 26/59 درصدی وزن خشک، شاخص طولی بنیه گیاهچه 59/15 و 96/28 درصدی، فعالیت آنزیم پراکسیداز 46/7 و 73/11 درصدی نسبت به تیمار شاهد شد که نشان از تأثیر بیشتر ترکیبات مغذی در شرایط تنش خشکی ‌است. به‌طور‌کلی، کاربرد غلظت 100 میلی‌مولار از ترکیبات مغذی بیشترین تأثیر مثبت را در بهبود جوانه‌زنی، رشد و صفات بیوشیمیایی گیاهچه‌ها تحت شرایط مساعد و نامساعد داشت.