اثر ملاتونین و نانو ذره اکسید مس بر تحمّل تنش خشکی در ارقام منتخب گندم
نویسندگان
1
2 دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.22108/ijpb.2025.147187.1425چکیده
جهت بررسی اثرات ملاتونین و نانوذره اکسید مس بر تحمّل تنش خشکی در دو رقم گندم (سیروان مقاوم به خشکی و مرودشت حساس به خشکی)، آزمایشی در شرایط گلخانهای به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح آبیاری 30، 50 و 70 درصد ظرفیت زراعی، سه سطح نانوذره اکسید مس (0، 50 و 100 میلیگرم در لیتر) و دو سطح ملاتونین (0 و 100 میکرومولار) بود. نتایج نشان دادند تنش خشکی در هر دو رقم گندم مورد بررسی منجر به کاهش شاخصهای رشدی، محتوای رنگیزههای فتوسنتزی و بازده محصول شد. اثر تیمار ملاتونین بر شاخصهای سطح برگ (سیروان 30%، مرودشت 49% )، محتوای نسبی آب (سیروان 26%، مرودشت 9 % )، سرعت نسبی رشد (سیروان 14%، مرودشت 11%) ، محتوای کلروفیل a (سیروان 14%، مرودشت %21)، کلروفیل b (سیروان 14%، مرودشت 26%) و کاروتنوئیدها (سیروان 15%، مرودشت 16%) در سطح 1% و بر شاخصهای تولید محصول مانند تعداد دانه (سیروان 97% ، مرودشت 66%) و عملکرد زیستی (سیروان 26% ، مرودشت 20%) در سطح 5% معنیدار بود. همچنین اثر نانو ذره اکسید مس در هنگام تنش خشکی، بر شاخصهای سطح برگ (سیروان 37% ، مرودشت 71%)، محتوای نسبی آب (سیروان 18%، مرودشت 17%)، وزن خشک (سیروان 29%، مرودشت 70%)، سرعت نسبی رشد (سیروان 21%، مرودشت 45%)، تعداد دانه (سیروان 78%، مرودشت 95%)، وزن هزار دانه (سیروان 8%، مرودشت 10%)، عملکرد زیستی (سیروان %11، مرودشت 29%)، محتوای کلروفیل a (سیروان 80%، مرودشت 64%)، کلروفیل b (سیروان 67%، مرودشت 84%) و کاروتنوئیدها (سیروان 50%، مرودشت30%) در سطح 1% معنیدار بود. اثر تیمار همزمان نانوذره اکسید مس و ملاتونین در حضور تنش خشکی بر شاخصهای سطح برگ، وزن هزار دانه و محتوای رنگیزههای فتوسنتزی درسطح 1% نیز معنیدار بود. بنابراین به نظر میرسد استفاده از ملاتونین به عنوان یک تنظیمکننده رشد و نانوذره اکسید مس به عنوان یک ریزمغذی دخیل در متابولیسم، جهت بهبود تحمل گندم در شرایط تنش شدید خشکی مفید باشد.