تأثیر میکروپلاستیک پلی وینیل کلراید و تنش کمبود آب بر سبزینگی برگ و فعالیت آنتی‌اکسیدانی گیاهچه‌های ذرت تحت تأثیر قارچ Piriformospora indica

نویسندگان

1 دانشگاه شهید چمران اهواز

2

doi
10.22108/ijpb.2026.147945.1432
چکیده

با توجه به افزایش آلودگی خاک‌های کشاورزی به میکروپلاستیک‌ها و هم‌زمانی آن با کمبود آب، این پژوهش با هدف بررسی تأثیر همزیستی قارچ Piriformospora indica بر برخی از شاخص­های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاهچه­های ذرت در حضور ذرات میکروپلاستیک پلی وینیل کلراید طی تنش کمبود آب انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در سه سطح میکروپلاستیک (۰، 1/0و ۱ درصد)، دو سطح قارچ (تلقیح و عدم‌تلقیح) و سه سطح تنش کمبود آب (100، 75 و 50 درصد ظرفیت زراعی) اجرا شد. نتایج نشان دادند در گیاهان در معرض یک درصد میکروپلاستیک مشابه تنش کمبود آب، فعالیت آنزیم­های سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز و پراکسیداز به­طور معنی­داری افزایش یافت. همچنین محتوای پراکسید هیدروژن و مالون‌دی‌آلدئید و نیز میزان آسیب غشایی گیاهچه‌های ذرت در معرض تنش نیز در مقایسه با شاهد افزایش نشان داد. از سوی دیگر، تلقیح گیاهان با قارچ منجر به بهبود فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان شد. به عبارت دیگر، فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز و پراکسیداز در گیاهان تلقیح شده در معرض بالاترین سطح تنش کمبود آب و در حضور یک درصد میکروپلاستیک به ترتیب (9/65 و 2/57)، (1/47 و 2/40)، و (3/61 و 3/69) درصد بیشتر از گیاهان فاقد قارچ بود. علاوه بر این، حضور قارچ با کاهش محتوای مالون دی­آلدئید، پراکسید هیدروژن و نشت الکترولیت­ها در گیاهان در معرض تنش همراه بود. در مجموع نتایج نشان دادند قارچ P. indica توسط تقویت سیستم دفاع آنتی­اکسیدانی و افزایش شاخص سبزینگی برگ سبب بهبود رشد و تولید ماده خشک گیاهچه­های ذرت در معرض سمّیت ذرات میکروپلاستیک و تنش کمبود آب شد.