تأثیر تنش شوری و روشهای مختلف کاشت بر صفات فیزیولوژیک، بیوشیمیایی و عملکرد دانه گیاه گالگا (Galega officinalis)
نویسندگان
1 دانشگاه ارومیه
2
3
4 دانشگاه ارومیه
doi
10.22108/ijpb.2025.144796.1403چکیده
پژوهش حاضر، با هدف بررسی اثرات تنش شوری بر صفات فیزیولوژیک، بیوشیمیایی و عملکرد دانه گیاه گالگا بهصورت طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار، در سه محیط کشت (گلخانه، گلدانی در هوای آزاد و مزرعه) در سال زراعی 1402 در دانشگاه ارومیه اجرا شد. تنش شوری در سه سطح، 1/0، 5 و 10 دسیزیمنس بر متر بود. نتایج تجزیه واریانس نشان دادند تنش شوری بهطور معنیداری بر تمامی صفات مورد بررسی تأثیر داشت. در شرایط گلخانه، تنش شوری 10 و 5 دسیزیمنس بر متر به ترتیب منجر به کاهش 45 و 38 درصدی محتوای کاروتنوئید و کاهش 56 و 10 درصدی کلروفیل b و پتاسیم شد. همچنین، بالاترین درصد خاکستر (10/8 درصد) در شرایط تنش شوری 10 دسیزیمنس بر متر مشاهده شد. در شرایط گلدانی هوای آزاد، تنش شوری 10 و 5 دسیزیمنس بر متر نیز تأثیر منفی قابل توجهی بر صفات فیزیولوژیک داشت و به ترتیب عملکرد دانه را 29 و 4 درصد کاهش داد. در این شرایط، محتوای کلروفیل a، کلروفیل b و درصد پتاسیم به میزان 32، 24 و 60 درصد کاهش یافتند و از سوی دیگر، محتوای کاروتنوئید در تنش شوری 5 دسیزیمنس بر متر 15 درصد افزایش نشان داد، اما با افزایش تنش شوری به 10 دسیزیمنس، این مقدار به 19 درصد افزایش یافت. در شرایط کاشت مزرعه، تنش شوری 10 و 5 دسیزیمنس بر متر در مقایسه با شرایط بدون تنش شوری محتوای کلروفیل a، درصد پتاسیم و محتوای نسبی آب برگ را بهترتیب بهمیزان (35 و 8 درصد)، (48 و 20 درصد) و (21 و 14 درصد) در شرایط مزرعه کاهش داد. تنش شوری 10 دسیزیمنس بر متر در مقایسه با شاهد، شاخص کلروفیل را بهمیزان 9 درصد کاهش داد. تنش شوری 5 دسیزیمنس بر متر در مقایسه با شاهد، محتوای کاروتنوئید را 12 درصد افزایش داد، امّا با افزایش تنش شوری تا 10 دسی زیمنس بر متر محتوای کاروتنوئید بهمیزان 45 درصد در مقایسه با شرایط بدون تنش شوری افزایش یافت. تنش شوری 10 و 5 دسیزیمنس بر متر در مقایسه با شرایط بدون تنش شوری محتوای پرولین، درصد سدیم، نشت الکترولیت و دمای داخلی برگ را بهترتیب بهمیزان (68 و 59 درصد)، (83 و 56 درصد)، (6 و 6 درصد) و (23 و 9 درصد) در شرایط مزرعه افزایش داد. همچنین نتایج مربوط به شرایط مزرعه نشان دادند تنش شوری 10 و 5 دسیزیمنس بر متر به ترتیب عملکرد دانه را 78 و 67 درصد کاهش داد. همچنین، کشت گالگا در شرایط مزرعه بالاترین عملکرد دانه (98/2 گرم در هر بوته) را به خود اختصاص داد، از سوی دیگر، کشت در گلدانهای هوای آزاد کمترین عملکرد (13/2 گرم در هر بوته) را نشان داد. با توجه به این نتایج، پیشنهاد میشود که کشاورزان برای کشت گیاه گالگا از سطوح شوری پائینتر (حدود 5 دسیزیمنس بر متر) استفاده کنند تا تأثیرات منفی تنش شوری به حداقل برسد. این سطوح شوری منجر به حفظ محتوای کلروفیل و کاروتنوئید بیشتری در گیاه میشود و در نتیجه به بهبود عملکرد دانه کمک میکند.