تأثیر نانوذرات اکسید روی و سولفات روی بر صفات رشدی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه دارویی آب‌بشقابی (Centella asiatica L.)

نویسندگان

1

2 دانشگاه تهران

3 دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22108/ijpb.2025.146234.1416
چکیده

گیاه دارویی آب‌بشقابی ( Centella asiatica L.) از گونه‌های ارزشمند دارویی است که پاسخ‌های رشدی و فیزیولوژیکی آن به شرایط تغذیه‌ای و عوامل محیطی اهمیت ویژه‌ای دارد. این پژوهش، با هدف بررسی تأثیر کاربرد برگی نانوذرات اکسید روی (ZnO-NPs) و مقایسه آن با سولفات روی (ZnSO₄) بر روی صفات رشدی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه آب‌بشقابی انجام شد. تیمارها در غلظت‌های ۲۵۰، ۵۰۰ و ۱۰۰۰ میلی‌گرم در لیتر به صورت محلول‌پاشی برگی، هر سه روز یکبار به مدت دو هفته اعمال شدند. نتایج نشان داد هر دو منبع روی در غلظت‌های 250 و 500 میلی‌گرم در لیتر منجر به بهبود معنی‌دار در رشد گیاه (طول رانر و سطح برگ)، افزایش رنگیزه‌های فتوسنتزی و محتوای نسبی آب شدند. بیشترین تجمع ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی و آنتوسیانینی و بیشترین فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (کاتالاز و پراکسیداز) در تیمار ZnO-NP با غلظت ۱۰۰۰ میلی‌گرم مشاهده شد که بیانگر پاسخ دفاعی گیاه به استرس ناشی از نانوذره است. به طور کلی، در بسیاری از فاکتورها، تیمار ZnO-NP در مقایسه با ZnSO 4 ، عملکرد مطلوب‌تری از خود نشان داد. نتایج این پژوهش نشان داد کاربرد ZnO-NP در غلظت‌های بهینه، می‌تواند به‌عنوان راهکاری مؤثر در افزایش کارایی تولید ترکیبات زیستی ‌فعال در گیاهان دارویی مانند آب‌بشقابی مورد استفاده قرار گیرد.