تأثیر کادمیم و محافظ‌های زیستی و معدنی بر عملکرد و روند تغییرات اجزای فلورسانس کلروفیل و برخی صفات فیزیولوژیکی چاودار (Secale cereale L.)

نویسندگان

1

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشگاه لرستان

4 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22108/ijpb.2025.144486.1400
چکیده

جهت بررسی تأثیر مایکوریزا و سلنیوم بر روند تغییرات اجزای فلورسانس کلروفیل و برخی صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی چاودار تحت تنش کادمیم، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در گلخانه‌ی تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1403 اجرا شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل کاربرد کادمیم در سه سطح (عدم کاربرد به­عنوان شاهد، کاربرد 5 و 10 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک از کلرید کادمیم)، کاربرد مایکوریزا در دو سطح (عدم کاربرد و کاربرد مایکوریزا موسه­آ) و محلول‌پاشی سلنیوم در چهار سطح (محلول­پاشی با آب به­عنوان شاهد، 5/1، 3 و 5/4 میلی‌گرم بر لیتر از منبع سلنات سدیم) بودند. نتایج نشان داد در بالاترین سطح کادمیم (کاربرد 10 میلی‌گرم کادمیوم بر کیلوگرم خاک)، کاربرد توام مایکوریزا و 5/4 میلی‌گرم بر لیترسلنیوم، شاخص کلروفیل (7/57%)، شاخص نیتروژن (38%)، فلورسانس بیشینه (%33)، فلورسانس متغیر (7/61%) و عملکرد کوانتومی (3/33%) را نسبت به عدم کاربرد مایکوریزا و سلنیوم در همان سطح از سطوح کادمیم افزایش داد. ولی کاربرد توام مایکوریزا و 5/4 میلی‌گرم بر لیترسلنیوم،  فلورسانس حداقل و هدایت الکتریکی برگ پرچم را به ترتیب 8/30 تا 5/33 درصد نسبت به عدم کاربرد مایکوریزا و سلنیوم در همان سطح از سطوح کادمیم کاهش داد. همچنین بیش‌ترین محتوای پروتئین محلول برگ (655/0 میلی‌گرم بر گرم وزن تر) و عملکرد دانه (دو گرم در بوته) نیز در محلول پاشی 5/4 میلی‌گرم سلنیوم در شرایط عدم کاربرد کادمیم به‌دست آمد. به‌طورکلی، نتایج این پژوهش نشان داد استفاده از مایکوریزا و سلنیوم می‌تواند رشد و عملکرد دانه چاودار را افزایش داده و اثرات تنش کادمیم بواسطه بهبود اجزای فلورسانس کلروفیل را تعدیل کند.