تأثیر نانوسیلیکون و اسیدسالیسیلیک بر فعالیت آنتی‌اکسیدانی و رنگیزه‌های فتوسنتزی لوبیا چیتی تحت تنش کم‌آبی

doi
10.22108/ijpb.2025.146546.1420
چکیده

با توجه به مشکل کم‌آبی، بررسی سازوکار‌های تنش خشکی و یافتن روش‌هایی برای به حداقل رساندن اثرات منفی آن، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این پژوهش، اثرات نانو سیلیکون و اسیدسالیسیلیک در تعدیل اثرات نامطلوب تنش کم‌آبی بر شاخص‌های فتوسنتزی و بیوشیمیایی لوبیا چیتی مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش به­صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. عامل‌های مورد بررسی شامل آبیاری در دو سطح به‌عنوان کرت اصلی و محلول‌پاشی نانوسیلیکون و اسید‌سالیسیلیک در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد محلول‌پاشی بوته‌های لوبیا چیتی با نانوسیلیکون و اسید‌سالیسیلیک موجب افزایش معنی‌دار رنگیزه‌های فتوسنتری، فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی و عملکرد دانه‌ شد و میزان پراکسیدهیدروژن و مالون‌دی‌آلدهید را کاهش داد. بیش‌ترین فعالیت آنزیم‌های کاتالاز، پراکسیداز و پلی‌فنول ‌اکسیداز به‌ترتیب 47/7، 33/40 و 26/10 واحد بر میلی‌گرم پروتئین، با محلول‌پاشی توأم 3 میلی‌مولار نانو سیلیکون و 200 میلی‌گرم در لیتر اسید‌سالیسیلیک تحت تنش کم‌آبی مشاهده شد. این ترکیب تیماری همچنین موجب افزایش 92/51 و 69/84 درصدی کلروفیل a، 58/45 و 40/77 درصدی کلروفیل b، 82/56 و 09/72 درصدی کلروفیل کل و 95/34 و 64/40 درصدی عملکرد دانه نسبت به تیمار شاهد به‌ترتیب تحت شرایط آبیاری کامل و تنش کم‌آبی شد. با توجه به نتایج بدست آمده می‌توان محلول‌پاشی نانوسیلیکون و اسید‌سالیسیلیک به‌صورت‎ ترکیبی به‌ویژه تلفیق غلظت‌های 3 میلی­مولار نانوسیلیکون و 200 میلی‌گرم در لیتر اسید‌سالیسیلیک را به عنوان یک روش مفید برای کاهش خسارات ناشی از تنش کم‌آبی و بهبود شاخص‌های فیزیولوژیک مرتبط با تحمل به خشکی به کشاورزان توصیه نمود.