تأثیر کاربرد اسید جیبرلیک و قارچ Serendipita indica بر تحمّل قلمه‌های دو رقم انگور به تنش شوری در سیستم هواکشت

نویسندگان

1

2

3 دانشگاه آزاد اسلامی

4 دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22108/ijpb.2025.143593.1381
چکیده

تنش شوری یکی از مهمترین عوامل محدود کننده رشد و عملکرد گیاهان محسوب می‌شود. قارچ Serendipita indica با تحریک رشد بسیاری از گونه‌های گیاهی سبب تحمل به تنش‌های غیر زیستی می‌شود. در این پژوهش، اثر قارچ‌ S. indica و محلول‌پاشی اسید جیبرلیک بر صفات مورفوفیزیولوژیک دو رقم انگور بیدانه سفید و ترکمن 4 در شرایط تنش شوری در سیستم هواکشت به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در سه تکرار بررسی شد. تیمارهای آزمایش شامل محلول‌پاشی 150 میلی‌گرم/لیتر اسید جیبرلیک و عدم محلول‌پاشی، تلقیح با قارچ S. indica (عدم تلقیح و تلقیح‌ با قارچ) و دو سطح شوری (صفر و 100 میلی‌مولار کلرید سدیم) بودند. نتایج نشان دادند تیمار توسط اسید جیبرلیک و تلقیح با قارچ سبب افزایش برخی از شاخص‌های مورفوفیزیولوژیکی مانند کلروفیل، قند محلول، پرولین، فنول، فلاوونوئید و پتاسیم در هر دو رقم انگور شدند؛ در حالی‌که میزان صفاتی مانند مالون دی‌آلدئید، پراکسید هیدروژن و سدیم را کاهش دادند. همچنین نتایج نشان دادند تنش شوری سبب کاهش وزن خشک (26%) و افزایش فلاوونوئید (52%)، پرولین (41%)، سدیم (8/5 برابر)، مالون دی آلدئید (41%) و پراکسید هیدروژن (38%) در هر دو رقم شد. در مجموع، نتایج نشان داد تیمار توسط اسید جیبرلیک و تلقیح با قارچ S. indica ، سبب افزایش اسمولیت‌هایی مانند قند محلول (37%)، پرولین (38%) و فنول (2%) شد؛ از سوی دیگر، تنش اکسیداتیو را با کاهش پراکسید هیدروژن (34%) و مالون دی‌آلدئید (31%) تخفیف داده‌اند که سبب می‌شود گیاهان از رشد و عملکرد بهتری برخوردار بوده و تحمل آنها به تنش افزایش یابد.