اثر محلول ‌پاشی سالیسیلیک اسید بر سیستم آنزیم ‌‌های آنتی‌اکسیدان و تولید پراکسیدهیدروژن گیاه گلرنگ در شرایط تنش گرما

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشگاه آزاد اسلامی

4

5

doi
10.22108/ijpb.2025.144801.1404
چکیده

جهت بررسی اثر محلول پاشی سالیسیلیک اسید بر فعالیت آنزیم­های آنتی اکسیدانی و تولید پراکسید هیدروژن در گلرنگ در شرایط تنش گرما آزمایش مزرعه­ای در سال زراعی 98-1397 به­صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح پایۀ بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. دو تاریخ کاشت 20 آذر و 30 دی در کرت­های اصلی و محلول­پاشی سالسیلیک اسید (صفر و 400 میکرومولار) و دو رقم گلرنگ (پرنیان و فرامان) به­صورت فاکتوریل در کرت­های فرعی قرار گرفتند. تنش گرما سبب افزایش غلظت پراکسیدهیدروژن شد و مقدار آن در رقم پرنیان بالاتر از فرامان بود. همچنین دمای بالا سبب افزایش ظرفیت آنتی­اکسیدانی کل در رقم پرنیان و فرامان به ویژه در شرایط 400 میکرومولار سالیسیلیک اسید (به ترتیب 7‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/36 و 5‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/46 درصد) شد. بیشترین فعالیت کاتالاز، آسکوربات­پراکسیداز و سوپراکسیددیسموتاز (به ترتیب 5‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/346، 9‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/45 و 5‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/141 میلی­ گرم پروتئین بر دقیقه) در شرایط کاربرد 400 میکرو­مولار سالسیلیک اسید در رقم فرامان مشاهده شد. تنش گرما موجب افزایش فعالیت پلی‌فنول‌اکسیداز شد و رقم فرامان فعالیت بالاتری داشت. بالاترین فعالیت لیپوکسی­ژناز در شرایط گرما تحت تیمار شاهد در رقم پرنیان (7‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/65 تغییرات جذب بر میلی­گرم پروتئین بر دقیقه) و بیشترین فعالیت فنیل‌آلانین‌آمونیالیاز مربوط به رقم فرامان در شرایط تنش گرما و محلول‌پاشی 400 میکرو­مولار سالسیلیک اسید (5‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/116 میلی­گرم پروتئین بر دقیقه) مشاهده شد. در مجموع، یافته‌ها نشان داد اسیدسالیسیلیک توانست اثرات نامطلوب تنش گرما را توسط بهبود صفات بیوشیمیایی تعدیل بخشد و منجر به تحمل گرما در هر دو رقم به ویژه در رقم متحمل به گرمای فرامان در مقایسه با شرایط شاهد شود.