کاربرد روش چیدمان فضا در طراحی محله‌ پیاده‌محور، مورد مطالعاتی: محله‌ امامزاده یحیی تهران

نویسندگان

1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 دانشیار شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

doi
چکیده

چکیدهپاسخگو نبودن بافت کهن شهرها به نیازهای زندگی امروز نه‌تنها آهنگ فرسودگی تدریجی در این مراکز را سریع‌تر ساخته، بلکه با تخریب عناصر کالبدی ارزشمند، سیمای شهر را خدشه‌دار نموده و از ارائه پاسخی مطلوب به نیازهای ساکنین ناتوان مانده است. محله‌ امامزاده یحیی تهران با بهره‌مندی از اندام‌ها و ساختمان‌های شاخص از این وضع مستثنی نبوده و هم‌اکنون دچار گسستگی و بی‌هویتی شدیدی است. پژوهش حاضر بر‌آن است تا از طریق طراحی مجموعه‌ای از فضاهای شهری پیاده، ارتباط فضایی و کالبدی میان عناصر ارزشمند را تقویت نموده و انسجام و وحدت محله را مجدداً احیا نماید. راه‌حل این مسأله را می‌توان در بهره‌گیری از تمایلات هم‌سان افراد و ایجاد فرم‌های کالبدی و فضایی مبتنی بر علایق و اشتراکات فرهنگی و مذهبی (امامزاده‌ها، مساجد، حسینیه‌ها و تکایا) و یا انگیزه‌ها و مقاصد اقتصادی و سیاسی (بازارچه‌ها یا مراکز محله) دانست. برقراری هم‌پیوندی بصری میان کالبد و فضا، همگام با در‌نظر‌گرفتن ملاحظات عملکردی موجب تأثیرگذاری مستقیم کالبد بر فعالیت اجتماعی می‌شود. حاصل کار مجموعه‌ای از چارچوب‌های فیزیکی خواهد بود که چون برخواسته از زمینه‌ها و اشتراکات ساختارهای اجتماعی هستند، فراتر از مرزهای فیزیکی و کالبدی بر شکل‌گیری روابط اجتماعی مؤثرند. نتایج حاصل از تحلیل فضایی- کالبدی محله امامزاده یحیی توسط نرم‌افزار Depthmap نمایانگر ارزش بالای هم‌پیوندی در گذرهای شمالی- جنوبی امامزاده یحیی و جاویدی و معابر شرقی- غربی علیمرادی، سپهر و هداوند است که خیابان‌های اصلی اطراف را به قلب محله متصل می‌کند. بدین صورت ساختار اصلی پیاده‌محور محله تشکیل شده و مجموعه‌ ابنیه ارزشمند به‌صورت یک کل واحد و منسجم به‌هم مرتبط خواهند شد. در قسمت طراحی با رعایت اصولی چون ایجاد فضاهای مکث و کاربری‌های جاذب خدماتی در امتداد گذر‌های اصلی، تعبیه مسیر جایگزین ترافیک سواره، آرام‌سازی ترافیک، ایجاد سیستم حمل‌و‌نقل ریلی سبک و پارکینگ‌های عمومی، سرزندگی، سهولت دسترسی و ایمنی بیشتر برای ساکنان، مغازه‌داران و گردشگران به‌صورت هم‌زمان فراهم خواهد شد.

کلیدواژه‌ها