تأثیر هیومیک اسید و گونه‌های میکوریزا بر شاخص کلروفیل، عملکرد کوانتومی، محتوای مالون دی‌آلدئید و برخی صفات گندم در رژیم‌های مختلف آبیاری

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2

doi
10.22108/ijpb.2025.143429.1378
چکیده

برای بررسی تأثیر هیومیک اسید و گونه­های مختلف میکوریزا بر شاخص کلروفیل، عملکرد کوانتومی، محتوای مالون دی­آلدئید و برخی صفات گندم در رژیم­های مختلف آبیاری، آزمایشی به­صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی در سال زراعی 1398-1397 اجرا شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل آبیاری در سه سطح (آبیاری کامل، قطع آبیاری در50 درصد مراحل آبستنی و خوشه­دهی به­ترتیب به عنوان محدودیت شدید و ملایم آبی معادل با کد 45 و 59 مقیاس BBCH) و کاربرد هیومیک اسید با گونه­های میکوریزا در هشت سطح (کاربرد میکوریزا intraradices lomus G ، میکوریزا mosseae lomus G ، کاربرد توام intraradices lomus G با mosseae lomus G ، کاربرد  هیومیک اسید، کاربرد میکوریزا intraradices lomus G با هیومیک اسید، کاربرد mosseae lomus G با هیومیک اسید، کاربرد intraradices lomus G با mosseae lomus G و هیومیک اسید، عدم کاربرد میکوریزا و هیومیک اسید به­عنوان شاهد) بود. نتایج نشان دادند بیشترین هدایت الکتریکی (1/341 میکروزیمنس بر سانتی­متر)، محتوای مالون­دی­آلدهید و پراکسید هیدروژن (به ترتیب 17/0 و 36/0 میکرومول برگرم وزن تر برگ) در شرایط عدم استفاده از میکوریز و اسید هیومیک و قطع آبیاری در مرحله­ی چکمه­ای شدن و کمترین مقادیر این صفات به­ترتیب 4/115، 019/0 و 14/0 در شرایط آبیاری کامل و کاربرد اسید هیومیک با گونه­های میکوریزا ( intraradices lomus G با mosseae lomus G ) بدست آمد. بیشترین محتوای پروتئین برگ (09/14 درصد) و عملکرد دانه (2/951 گرم در متر­مربع) در آبیاری کامل و کاربرد توام میکوریزا و اسید هیومیک و کمترین مقادیر این صفات (به­ترتیب 3/11 درصد و 43/701 گرم در مترمربع) در شرایط عدم استفاده از میکوریزا و اسید هیومیک و قطع آبیاری در مرحله­ی آبستنی بدست آمد. به بیانی دیگر در شرایط محدودیت شدید آبی (قطع آبیاری در مرحله آبستنی)، کاربرد توام میکوریز و هیومیک اسید عملکرد دانه را 24 درصد در مقایسه با سطح شاهد (عدم کاربرد میکوریزا و هیومیک اسید) در همان سطح از آبیاری افزایش داد. بر اساس نتایج کاربرد کودهای زیستی و آلی ( میکوریزا و هیومیک اسید) به صورت منفرد و تلفیقی می­تواند عملکرد دانه گندم در شرایط محدودیت آبی را بواسطه بهبود صفات اگروفیزیولوژیکی، افزایش دهد.