تأثیر نانو ذرات اکسید سیلیس بر شاخص‌های رشد، محتوای آسکوربات، گلوتاتیون و فعالیت آنزیم‌های آنتی اکسیدانی در گوجه‌فرنگی تحت تنش کادمیوم

نویسندگان

1

2 دانشگاه علم و صنعت ایران

3

doi
10.22108/ijpb.2025.142785.1373
چکیده

نانو ذرات اکسید سیلیس دارای توانایی تخفیف تأثیر نامطلوب تنش­های غیرزیستی با تعدیل تعدادی از فرایندهای فیزیولوژیکی هستند. با این حال، اطلاعات در مورد این که چگونه این اثرات تحت تنش فلزات سنگین میانجی­گری می‌شوند، اندک است. در این پژوهش، نقش نانو ذرات اکسید سیلیس در تخفیف سمیت کلریدکادمیوم در گوجه‌فرنگی ( Solanum lycopersicum L.) بررسی شد. از نانو ذرات اکسید سیلیس در چهار سطح 0، 25، 50 و 100 میلی­گرم بر لیتر و کلرید­کادمیوم در سه سطح 0، 100 و 200 میکرومولار استفاده شد. نتایج نشان دادند تیمار 200 میکرومولار کادمیوم منجر به کاهش وزن تر و طول و میزان آسکوربات و گلوتاتیون اندام هوایی و ریشه شد، اما محتوای کادمیوم، مالون دی آلدهید، H 2 O 2 و پروتئین را در مقایسه با تیمار صفر کادمیوم افزایش داد. تیمار 50 میلی­گرم در لیتر نانو سیلیس سبب افزایش وزن تر و طول گیاه، افزایش میزان آسکوربات و گلوتاتیون و کاهش محتوای کادمیوم، مالون دی آلدهید ، H 2 O 2 و پروتئین در مقایسه با تیمار صفر نانوسیلیس شد. تنش کادمیوم فعالیت آنزیم‌های سوپر اکسید دیسموتاز، آسکوربات پراکسیداز، گلوتاتیون ردوکتاز و گلوتاتیون-S-ترانسفراز را افزایش داد، امّا تیمار 50 میلی­گرم در لیتر نانو ذرات اکسید سیلیس در شرایط تنش کادمیوم فعالیت این آنزیم­ها را بیشتر تقویت کرد. افزایش حداکثری فعالیت آنزیم­ها توسط نانو ذرات اکسید سیلیس به وضوح نشان دادند این نانو ذرات نقش قابل توجهی در سم­زدایی گونه­های فعال اکسیژن و تخفیف تنش اکسیداتیو القا شده توسط کادمیوم دارند.