بررسی راهکارهای غلبه بر شیشه‏ای شدن در گیاهان باززا شده از کشت بساک‏های خیار

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه پیام نور

doi
10.22108/ijpb.2025.144088.1392
چکیده

شیشه‏ای شدن یکی از شایع‌ترین اختلالات فیزیولوژیکی در کشت درون شیشه‌ای است که در شرایط خاصی مانند رطوبت بالا، نور ناکافی، قند اضافی و نیترات ایجاد می‌شود. این اختلال سبب تغییرات آناتومیکی، ریخت‌شناسی، فیزیولوژیکی و متابولیکی در گیاهان می‌شود. در پژوهشی جهت تولید گیاهان هاپلوئیدی با کشت بساک‌های خیار، تعداد زیادی از گیاهان باززا شده به شیشه‏ای شدن دچار شدند و شرایط طبیعی خود را از دست دادند. پژوهش حاضر در مورد بررسی روش‌های مختلف مقابله با شیشه‏ای شدن در گیاهان باززا شده حاصل از کشت بساک‏های خیار است. هشت تیمار شامل کاهش میزان رطوبت نسبی درون ظروف کشت، کاهش تعداد دفعات واکشت، کاهش غلظت سیتوکینین‏ها، القاء ریشه در ریزنمونه‏های باززا شده، افزایش شدت نور، سرمادهی از کف و کاهش غلظت اجزای محیط کشت در سه تکرار در قالب طرح کامل تصادفی روی گیاهان باززا شده انجام شد. نتایج نشان دادند بین تیمارها تفاوت معنی‌داری در سطح 1% وجود دارد. ریشه‌دار کردن گیاهان به میزان 70%، کاهش غلظت سیتوکینین‌ها 35%، افزایش شدت نور 30%، کاهش دفعات واکشت به هر 21 روز 25%، کاهش رطوبت نسبی 20%، سرمادهی از کف 2% و تغییر غلظت اجزای محیط کشت 1% منجر به کاهش شیشه‏ای شدن شد. بنابراین به نظر می‏رسد که ممکن است استفاده از یک یا چند روش مذکور برای از بین بردن کامل شیشه‏ای شدن همیشه مؤثر نباشد و انتخاب روش مناسب به ژنوتیپ و گونه گیاهی وابسته است.