تأثیر ملاتونین و سروتونین بر فاکتورهای فتوسنتزی در دو رقم گیاه کلزا تحت تأثیر تنش فلز سنگین سرب
نویسندگان
1 پژوهشگاه مواد و انرژی
2 دانشگاه آزاد اسلامی
3 دانشگاه بین المللی امام خمینی
doi
10.22108/ijpb.2024.142184.1371چکیده
تجمع فلزات سنگین در خاک به واسطه فعالیتهای انسانی یکی از مشکلات اکولوژیکی مهم در جهان است. از سوی دیگر، استفاده از تنظیم کنندههای رشد گیاهی مانند ملاتونین و سروتونین از جمله راهکارهایی هستند که به کاهش تجمع فلزات سنگین در گیاهان و بهبود تحمّل آنها کمک میکند. بر این اساس آزمایش گلدانی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در سه سطح فلز سنگین سرب (صفر، 2000 و 4000 میلیگرم بر لیتر) و محلولپاشی تنظیم کنندههای ملاتونین و سروتونین در غلظت 100 میکرومولار به صورت جداگانه در دو رقمRGS00s و دلگان گیاه کلزا در چهار تکرار انجام شد. نتایج نشان دادند تنش فلز سنگین اثر کاهشی بر شاخصهای وزن تر و خشک اندام هوایی، رنگیزههای فتوسنتزی (کلروفیل a، کلروفیل b و کاروتنوئید)، تبادلات گازی (فتوسنتز خالص، تعرق، هدایت روزنهای، CO 2 درونی) در هردو رقم دارد. به طوری که بیشترین مقدار در تیمار شاهد و کمترین مقدار در تنش شدید سرب مشاهده شد. همچنین با افزایش تنش فلز سنگین سرب مقدار فلورسانس حداکثر (F m )، حداکثر کارایی کوانتومی فتوسیستم II(F v /F m ) و F v /F 0 و سایر فاکتورهای فلورسانس در هر دو رقم کلزا کاهش و مقدار فلورسانس حداقل (F 0 ) و F 0 /F m افزایش یافت. استفاده خارجی سروتونین و ملاتونین در هر دو تنش متوسط و شدید تأثیر بهبوددهندگی بر بیشتر فاکتورهای سنجش شده داشت. با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش میتوان بیان کرد رقم دلگان به تنش سرب در مقایسه با رقم RGS00s حساستر است و همچنین استفاده از ملاتونین و سروتونین، میتواند سبب بهبود فاکتورهای رشدی و فتوسنتزی و ایجاد مقاومت در گیاه کلزا در برابر تنش فلز سنگین سرب شود.