تأثیر ملاتونین و سروتونین بر فاکتورهای فتوسنتزی در دو رقم گیاه کلزا تحت تأثیر تنش فلز سنگین سرب

نویسندگان

1 پژوهشگاه مواد و انرژی

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشگاه بین المللی امام خمینی

doi
10.22108/ijpb.2024.142184.1371
چکیده

تجمع فلزات سنگین در خاک به واسطه فعالیت­های انسانی یکی از مشکلات اکولوژیکی مهم در جهان است. از سوی دیگر، استفاده از تنظیم کننده­های رشد گیاهی مانند ملاتونین و سروتونین از جمله راهکارهایی هستند که به کاهش تجمع فلزات سنگین در گیاهان و بهبود تحمّل آن­ها کمک می­کند. بر این اساس آزمایش گلدانی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در سه سطح فلز سنگین سرب (صفر، 2000 و 4000 میلی­گرم بر لیتر) و محلول­پاشی تنظیم کننده­های ملاتونین و سروتونین در غلظت 100 میکرومولار به صورت جداگانه در دو رقمRGS00s  و دلگان گیاه کلزا در چهار تکرار انجام شد. نتایج نشان دادند تنش فلز سنگین اثر کاهشی بر شاخص­های وزن تر و خشک اندام هوایی، رنگیزه­های فتوسنتزی (کلروفیل a، کلروفیل b و کاروتنوئید)، تبادلات گازی (فتوسنتز خالص، تعرق، هدایت روزنه­ای، CO 2 درونی) در هردو رقم دارد. به طوری که بیش­ترین مقدار در تیمار شاهد و کم­ترین مقدار در تنش شدید سرب مشاهده شد. همچنین با افزایش تنش فلز سنگین سرب مقدار فلورسانس حداکثر (F m )، حداکثر کارایی کوانتومی فتوسیستم  II(F v /F m ) و F v /F 0 و سایر فاکتورهای فلورسانس در هر دو رقم کلزا کاهش و مقدار فلورسانس حداقل (F 0 ) و F 0 /F m افزایش یافت. استفاده خارجی سروتونین و ملاتونین در هر دو تنش متوسط و شدید تأثیر بهبوددهندگی بر بیشتر فاکتورهای سنجش شده داشت. با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش می‌توان بیان کرد رقم دلگان به تنش سرب در مقایسه با رقم RGS00s حساس­تر است و همچنین استفاده از ملاتونین و سروتونین، می­تواند سبب بهبود فاکتورهای رشدی و فتوسنتزی و ایجاد مقاومت در گیاه کلزا در برابر تنش فلز سنگین سرب شود.