پاسخ‌های مورفوفیزیولوژیکی و جذب عناصر در گیاه استویا (Bertoni Stevia rebaudiana) نسبت به کاربرد کودهای زیستی و متیل جاسمونات در شرایط تنش خشکی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 دانشگاه تهران

3 دانشگاه زنجان

4 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22108/ijpb.2024.140718.1357
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی جذب عناصر و برخی ویژگی­های مورفوفیزیولوژیک گیاه دارویی استویا ( Stevia rebaudiana Bertoni) تحت تنش خشکی در شرایط کاربرد کودهای زیستی و متیل جاسمونات، به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه یاسوج، در سال 1400 انجام شد. عامل اول شامل آبیاری پس از تخلیه 20، 40 و 60 درصد آب قابل استفاده خاک، عامل دوم شامل کاربرد کود مایکوریزا گونه Funneliformis mosseae و باکتری Bacillus subtilis بود. همچنین از غلظت 75-0 میکرومولار متیل جاسمونات به عنوان شاهد در شرایط تنش خشکی استفاده شد. تنش خشکی در سطوح آبیاری پس از 40 و 60 درصد تخلیه رطوبتی سبب کاهش محتوای عناصر نیتروژن و فسفر، ارتفاع، تعداد برگ، تعداد شاخه جانبی، وزن خشک ریشه و اندام هوایی، نسبت به سطح آبیاری پس از 20 درصد تخلیه شد، ولی درصد کلونیزاسیون ریشه (سه برابر)، محتوای قندهای محلول (41/85 درصد)، فعالیت آنزیم کاتالاز (12 برابر) و محتوای پتاسیم برگ (67/73 درصد) افزایش یافت. کودهای زیستی، نسبت به شاهد، در هر سه سطح تنش سبب افزایش صفات نام برده به جز ارتفاع بوته و وزن خشک اندام هوایی شد. کاربرد متیل جاسمونات بر محتوای نیتروژن، محتوای فسفر، محتوای پتاسیم، محتوای قندهای محلول، فعالیت آنزیم کاتالاز، تعداد برگ در بوته، تعداد شاخه‌های جانبی و وزن خشک ریشه اثر مثبت و معنی‌داری داشت، ولی بر کلونیزاسیون ریشه، ارتفاع و وزن خشک اندام هوایی اثر قابل توجهی نشان نداد. بطور کلی تیمارهای کود زیستی توانست اثر تنش خشکی را تا حد زیادی کاهش دهد.