بررسی تأثیر حضور مقادیر سمی نیکل و روی بر تغییر حساسیت، مقاومت و رشد گیاه گلرنگ (رقم گلدشت) نسبت به تنش زیستی شته

نویسندگان
doi
10.22108/ijpb.2024.137424.1362
چکیده

تنش­های زیستی و غیر­زیستی، سبب کاهش رشد و عملکرد در گیاهان می­شوند. گیاهان در دوره رشد خود، ممکن است تحت تأثیر تنش‌های مختلف غیرزیستی از جمله فلزات سنگین، کمبود عناصر ضروری، افزایش برخی از عناصر و همچنین تنش‌های زیستی مانند حمله حشرات گیاه­خوار واقع شوند. در این پژوهش، تأثیر 300 میکرومولار از فلزات نیکل و روی بر تغییر مقاومت و برخی فاکتورهای رشدی و فیزیولوژیک گیاه گلرنگ (رﻗﻢ ﮔﻠﺪﺷﺖ) در شرایط استاندارد گلخانه‌ای در حضور یا عدم حضور تنش زیستی شته گلرنگ بررسی شد. برای این منظور، آزﻣﺎﯾشی به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کامل تصادفی و ﺑﺎ 8 ﺗﯿﻤﺎر ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺤﻠﻮل ﻫﻮﮔﻠﻨﺪ (ﺷﺎﻫﺪ)، روی، نیکل و روی+ نیکل در دو شرایط دارای تیمار ﺷﺘﻪ یا ﺑﺪون ﺷﺘﻪ ﺑﺎ ﻫﻔﺖ ﺑﻠﻮک (ﺗﮑﺮار) اﻧﺠﺎم شد. فاکتورهای رﺷﺪی ﮔﯿﺎه ﻣﺎﻧﻨﺪ ارتفاع گیاه، ﺗﻌﺪاد ﺑﺮگ، سطح ﺑﺮگ، وزن ﺗﺮ رﯾﺸﻪ، وزن ﺗﺮ اﻧﺪام ﻫﻮاﯾﯽ و برخی فاکتورهای فیزیولوژیک مانند محتوای آب نسبی، محتوای کلروفیل، محتوای کارتنوئیدها و درصد نشت یونی سنجش ﺷﺪند. نتایج پژوهش نشان داد که؛ تأثیر کاهشی سمیت نیکل و تنش زیستی شته بر فاکتورهای رشدی گیاه معنی‌دار بود. ﺑﺮ ﻫﻢ­ﮐﻨﺶ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﯿﻦ ﺗﯿﻤﺎر ﻓﻠﺰات ﺳﻨﮕﯿﻦ و تنش زیستی ﺷﺘﻪ بر ارتفاع ساقه و تعداد برگ دارای اﺛﺮ معنی‌دار بود که نشان دهنده اثر توام سمیت فلزات سنگین نیکل و روی همراه با تنش شته بر این دو فاکتور رشد و افزایش حساسیت گیاه بود. در مجموع نتایج این پژوهش نشان دادند در صورتی گیاه در شرایط غیر تنش فلزات روی و نیکل و تغذیه مناسب قرار گیرد، عملکرد و مقاومت بیشتری در هنگام بروز تنش زیستی مانند حمله شته خواهد داشت و حضور مقادیر سمی فلزات سنگین سبب حساسیت بیشتری در زمان حمله آفات و علف­خواران می­شود.