تأثیر وابسته به غلظت نانوذرات اکسید مس بر تنش اسمزی و تنش اکسیداتیو ناشی از کم‌آبی در رازیانه (Foeniculum vulgare Mill)

نویسندگان

1 دانشگاه صنعتی همدان

2 پژوهشگاه مواد و انرژی

3

doi
10.22108/ijpb.2024.138378.1326
چکیده

با توجه به مشکل کم‌آبی در کشور، یافتن شیوه‌های نوین برای غلبه بر آثار نامطلوب تنش خشکی بر گیاهان ضروری است. بنابراین در پژوهش حاضر، آزمایشی گلدانی برای ارزیابی تأثیر فواصل آبیاری در سه سطح (فواصل آبیاری 1، 2 و 3 روزه) و پنج سطح نانوذرات اکسید مس (0، 5/2، 5، 10 و 20 میلی‌گرم بر لیتر) بر روی گیاه رازیانه در گلخانه انجام شد. نتایج نشان داد با افزایش فواصل آبیاری، وزن تر و خشک گیاه، محتوای کلروفیل کل و کاروتنوئیدها و محتوای نسبی آب کاهش و پراکسیداسیون لیپیدی، میزان پرولین و فعالیت آنزیم‌های آنتی-اکسیدانی کاتالاز و آسکوربات پراکسیداز افزایش یافت. محلول‌پاشی برگی با نانوذرات اکسید مس، همه صفات فوق را در یک الگوی وابسته به غلظت تحت تأثیر قرار داد. محلول‌پاشی برگی با نانوذرات اکسید مس تا غلظت 10 میلی‌گرم بر لیتر، سبب بهبود رشد گیاه، محتوای رنگدانه‌های فتوسنتزی، محتوای نسبی آب و تجمع پرولین شد و سطح پراکسیداسیون لیپیدی را با افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان، کاهش داد. در مقابل غلظت 20 میلی‌گرم بر لیتر نانوذرات اکسید مس سبب کاهش رشد، محتوای رنگدانه‌های فتوسنتزی و محتوای نسبی آب شد و بطور معنی‌داری پراکسیداسیون لیپیدی را هم در شرایط تنش و هم در شرایط نرمال افزایش داد که این نشان دهنده آن است که غلظت بالای نانو-ذرات اکسید مس خود برای گیاهان تنش‌زا بوده است. بنابر این غلظت کم نانوذرات اکسید مس تنش اسمزی و اکسیداتیو ناشی از تنش کم-آبی را تعدیل کرد، امّا کاربرد غلظت زیاد نانوذرات اکسید مس در کشت رازیانه توصیه نمی‌شود.