بررسی نقاط گسست تعاملات اجتماعی در شهر تهران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس
2 دانشیار جامعهشناسی دانشکده علوماجتماعی دانشگاه تهران
doi
10.22059/ijsp.2020.79198چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر فضاهای شهری بر تعاملات اجتماعی شهروندان شهر تهران انجام شده است. تمرکز این تحقیق بر نقاط گسست تعاملات اجتماعی در فضای شهری است. روش کار کیفی است و مصاحبهها با تکنیک مصاحبة مسئلهمحور طرح و نتایج از طریق تحلیل تماتیک تحلیلشدهاند. مبنای تحلیل، سی مصاحبهای بوده که از شهروندان تهرانی در مناطق مختلف شهر گرد آمده است. نتایج بهدست آمده حاکی از آن است که شهروندان تهران برای حضور در تعاملات اجتماعی بهواسطة برخی عوامل فضایی، محدود و مشمول پرداخت هزینه میشوند؛ آن عوامل، مطابق یافتهها، عبارتاند از اقتصاد تعامل، کالایی شدن فضا و شکافهای اقتصادی که مناطق مختلف شهری را عملاً به جزیرههایی فروبسته تبدیل کرده است. توضیح این مطلب ذیل سه تم کلی آمده است: اقتصاد تعامل، دوپارگی شهر و واکنشهای اجتماعی. هریک از این تمها ذیل مقولاتی مشخص بسط یافتهاند: مقولاتی که ذیل تم اقتصاد تعامل قرار میگیرند عبارتاند از: بهای دسترسی و کالاییشدن فضا؛ مقولاتِ ذیل تم دو پارگی شهر عبارتاند از: شکاف اقتصادی و جزیرهای شدن روابط اجتماعی؛ سرانجام ذیل تم واکنشهای اجتماعی، این مقولات قرار میگیرند: پالادیومی شدن، چانهزنی یا اعتراض، دوری جستن یا غریبگی پیشه کردن. مطابق نتایج، شهروندان تهران تمهیداتی جبرانگر برای ادامة حیات شهری خود اتخاذ کردهاند که عبارتاند از شبیه شدن به سبک زندگی طبقات فرادستی، چانهزنی برای داشتن حق اعمالنظر در ساختوسازهای شهری و درنهایت دوری جستن و غربیگی پیشه کردن. بنابر یافتهها، دو راهکار نخست مقتضی پرداخت هزینههای مالی و سیاسی است. بهاینترتیب، مطلوبترین گزینة پیش روی شهروندان تهران در اغلب موارد غریبگی پیشه کردن و انزواست.
