مطالعه ارتباط دلبستگی به مکان و ادراک محیطی بر رضایت از مکان (موردپژوهشی: محله نوبر تبریز)

نویسندگان

1 استادیارگروه معماری، واحد هریس، دانشگاه آزاد اسلامی، هریس، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه معماری، واحد هریس، دانشگاه آزاد اسلامی، هریس، ایران

doi
10.22054/urdp.2023.74388.1558
چکیده

ارتباط عاطفی و تجربی انسان با مکان از موضوعات مهم روانشناسی محیطی بوده است. دراین‌ارتباط درک و احساس انسان تابعی از ویژگی­های محیطی، کارکرد عناصر، هویت و توانایی مکان در ایجاد ارتباط اجتماعی و حافظه جمعی دانسته می­شود که به‌ویژه در ارتباط با اماکن و محلات تاریخی موضوعیت بیشتری دارد. تحقیق حاضر باهدف تعیین میزان تأثیر ادراک محیطی و دلبستگی مکانی بر رضایت مکانی در محله تاریخی نوبر تبریز انجام گرفته است. تعداد 320 نفر از ساکنین و کسبه بالای 18 سال بر اساس نمونه­گیری تصادفی ساده انتخاب و در تحقیق مشارکت کردند. در گردآوری اطلاعات، از پرسشنامه­های مختلف بکار رفته در پژوهش­های مرتبط استفاده شد: از مقیاس لویکا برای سنجش دلبستگی به مکان، از مقیاس یوکسل و همکاران برای سنجش رضایت از مکان و از مقیاس تعدیل‌یافته بونیتو و همکاران برای سنجش ابعاد مختلف ادراک محیطی استفاده شد. ضرایب آلفای کرونباخ برای همه متغیرها در حد قابل‌قبول بوده و تحلیل عاملی تأییدی حکایت از اعتبار ساختاری مناسب ابزار تحقیق داشت. برای سنجش ارتباط و تأثیر متغیرها بر یکدیگر از مدل‌سازی معادلات ساختاری و برای سنجش معنی­داری تأثیر متغیرهای میانجی­گر از آزمون z سوبل استفاده شد. یافته­ها نشان می­دهد، بین دلبستگی به مکان و ادراک محیطی ارتباط و همچنین این متغیرها بر متغیر رضایت مکانی تأثیر مستقیم و معنی‌داری دارند. آزمون سوبل نشان داد، هیچ­کدام از متغیرهای دلبستگی به مکان و درک محیطی اثر میانجی­گر معنی­داری ندارند. نتایج تحقیق نشان داد ارزیابی و قضاوت انسان‌ها از مکان در ارتباط با تجارب شناختی و عینی است که در انسان احساس مثبتی نسبت به مکان ایجاد می­کند.