تحلیل محتوای تربیتی آیات صدق در قرآن کریم

نویسندگان

1 گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان،تهران، ایران

2 گروه آموزش ابتدایی،آموزش و پرورش و دانشگاه فرهنگیان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/iued.2026.2065472.2815
چکیده

صداقت یکی از ارزش‌های بنیادین تربیتی است که نقش مهمی در تقویت ایمان فرد و جامعه دارد و با توجه به گسترش رفتارهای غیرصادقانه، ضرورت مطالعه‌ای دقیق و نظام‌مند برای بازشناسی ابعاد تربیتی آن آشکار می‌شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای تربیتی آیات قرآن کریم مرتبط با کلیدواژه صدق انجام گرفت تا ابعاد مختلف صداقت و دلایل تربیتی آن در عصر حاضر استخراج شود. این تحقیق با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوا طراحی شده و شامل مراحلی همچون استخراج آیات مرتبط، شناسایی مفاهیم کلیدی بر اساس تفاسیر معتبر و کدگذاری باز، محوری و انتخابی برای سازمان‌دهی داده‌ها بود. یافته‌ها، چهار محور تربیتی صدق را نمایان ساخت: عوامل اثبات صدق که شامل دلایل عقلی، معجزه‌ای و شهودی بودند و بررسی آن‌ها، توان تربیتی تحلیل و تشخیص درست از نادرست را در نسل جدید تقویت می‌کرد؛ الزامات صدق که هماهنگی میان باور، گفتار و عمل را مورد توجه قرار می‌داد و پایبندی به این الزامات، تعهد تربیتی و صداقت فردی را در رفتار روزمره افزایش می‌داد؛ تحقق صدق که شامل وفای به وعده‌های دنیوی و اخروی بود و آگاهی از اهمیت تحقق وعده‌ها، پایبندی به ارزش‌ها و استمرار در رفتار تربیتی را در نسل جدید پرورش می‌داد و نتایج صدق که دریافت جزای الهی و امکان الگو برداری از راستگویان را شامل می‌شد و آشنایی با این نتایج، مسیر تربیت فردی و اجتماعی را هموار می‌کرد.

کلیدواژه‌ها