عقلانیت زنانه در قرآن و نقش آن در تربیت دینی خانواده: تحلیلی مضمون‌محور

نویسندگان

1 گرو مدیریت آموزشی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی ،خرم آباد، ایران

2 استادیار گروه معارف اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران

3 استادیار گروه معارف اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران

doi
10.22034/iued.2026.2069769.2845
چکیده

پژوهش حاضر باهدف تحلیل ابعاد گوناگون «عقلانیت زنانه» و تبیین نقش و کارکردهای آن در نظام تربیت دینی خانواده از منظر قرآن کریم انجام شد. در این تحقیق با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون کیفی و رویکرد استقرایی، مؤلفه‌های عقلانیت زنانه از دل آیات قرآن استخراج و طبقه‌بندی گردید. یافته‌ها نشان داد که عقلانیت زنانه در قرآن صرفاً ناظر به توان شناختی نیست، بلکه در پیوندی چندبُعدی با ساحت‌های معنوی، اخلاقی، عاطفی، زیستی و الگوسازانه قرار دارد و نقشی کلیدی در هدایت نسل، انسجام روانی خانواده و انتقال ارزش‌های دینی ایفا می‌نماید. شواهد قرآنی درباره شخصیت‌هایی چون حضرت مریم (س)، آسیه همسر فرعون، مادر حضرت موسی (ع) و ملکه سبأ بیانگر آن است که عقلانیت زنانه، تلفیقی از ایمان، تدبیر، مدیریت عاطفی و قدرت الگوسازی تربیتی است. دستاورد اصلی پژوهش، ارائه الگویی مفهومی از عقلانیت زنانه در بستر خانواده دینی است؛ الگویی که مبنای سیاست‌گذاری‌های تربیتی، اصلاح برنامه‌های آموزشی و بازاندیشی جایگاه زن در نظام خانواده اسلامی قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها