موانع تربیت انسان مسئولیت پذیر در داستان های قرآن
نویسندگان
1 پژوهشگاه فرهنگ و معارف قرآن کریم
2 دانشگاه بوعلی سینا
doi
10.22034/iued.2026.2070986.2869چکیده
قرآن کریم در قالب داستانهای گوناگون موانع متنوعی را که بر سر راه تربیت انسان قرار دارد معرفی و راه درمان آن موانع را تشریح کرده است. آموزة تربیتی مسئولیتپذیری، یکی از آموزههای اخلاقی بوده که به فراوانی در داستانهای قرآن بازتاب یافته و به نوبة خود، در تحکیم و ثبات روابط فردی و اجتماعی نقشآفرینی مؤثری دارد. افرادی در داستانهای قرآن حضور دارند که در فرآیندهای زندگیشان مسئولیتپذیری، تعیین کننده سرنوشتشان بوده و موانع و راهکارهای مقابله با آن موانع را به روشنی زیسته و به تصویر کشیدهاند. با توجه به نقش تربیتی داستان و جایگاه مسئولیتپذیری در تحول عملی افراد جامعه، ضروری است تا چالشها و موانعی که در این داستانها برای مسئولیتپذیری معرفی شده بازشناسی شود. هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل موانع و چالشهای مسئولیتپذیری است که آن موانع در داستانهای قرآنی معرفی و تحلیل شدهاند و استخراج درسها و آموزههایی بوده که میتوانند به تقویت مسئولیتپذیری در جوامع معاصر مدد رسانند. در این راستا، مضامین و اصول انسانی موجود در این داستانها بررسی و سازماندهی شده تا بتوان نکاتی را برای بهبود رفتارهای اجتماعی و مسئولیتپذیری متذکر شوند. پژوهش حاضر با استفاده از روشهای تحلیل کیفی متن و بررسی تطبیقی، به تحلیل داستانهای قرآن پرداخته است. در این راستا، تفاسیر و کتب اخلاق اجتماعی و قرآنپژوهی و اندیشههای متفکران اجتماعی مسلمان بیشتر مورد توجه قرار میگیرد.