الگوی چهارگانه عوامل حق ستیزی در قرآن؛ از تحلیل علل تا راهکارهای تربیتی مقابله با آن

نویسندگان

1 گروه معارف اسلامی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

doi
10.22034/iued.2026.2070354.2849
چکیده

تاریخ بشری همواره صحنه تقابل پیروان دو جبهه حق و باطل بوده و حق گریزی و حق ستیزی یکی از ریشه دارترین آسیب های اخلاقی و اجتماعی در جوامع انسانی به شمار می رود. با توجه به تداوم این تقابل در عصر حاضر و نیاز جوامع انسانی به ارائه راهکارهای عملی برای مقابله با جبهه باطل این پژوهش با هدف تبیین نظام‌مند عوامل حق‌ستیزی از منظر قرآن بعنوان آیین نامه تامین زندگی سعادتمندانه و ارائه راه‌کار‌های تربیتی برای پیشگیری و درمان آن صورت گرفته است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و با رویکردی تربیتی–اخلاقی و با گردآوری کتابخانه‌ای داده‌ها انجام شده است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، یک الگوی چهارگانه مشتمل بر عوامل بینشی ( از قبیل جهل و تقلید کورکورانه)، عوامل گرایشی (مانند تکبر، هوای نفس)، عوامل کنشی (مانند اصرار بر ارتکاب معاصی) و عوامل خارجی (از قبیل وسوسه‌های شیطان و همنشین سوء) به عنوان چارچوب تحلیل عوامل حق‌ستیزی ارائه شده است. این مقاله در گام بعد، با عبور از مرحله تحلیل علل و چگونگی تأثیرگذاری آن‌ها بر انسان، درصدد است زمینه‌های لازم برای ارائه راهکارهای تربیتی جهت پیشگیری از افتادن در دام حق‌ستیزی و درمان آن را فراهم آورد. نتایج این پژوهش می‌تواند به عنوان مبانی قرآنی، ‌بنیانی برای برنامه‌ریزی‌های تربیتی، اخلاقی و فرهنگی در جهت مقابله با جبهه باطل و تقویت گرایش به حق مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها