اثر پیش‌تیمار بذر گیاه اسفرزه (Plantago ovata) با سالیسیلیک اسید بر پاسخ‌های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاهچه‌ها به تنش شوری

نویسندگان
doi
10.22108/ijpb.2021.128482.1252
چکیده

سالیسیلیک اسید به‌عنوان یک مولکول سیگنال تأثیرگذار در پاسخ‌های گیاهان به تنش‌های محیطی شناخته شده است. در این پژوهش، اثرات به‌کار بردن سالیسیلیک اسید به‌صورت پیش‌تیمار بذرهای گیاه اسفرزه بر میزان رشد گیاهچه‌ها، میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی، میزان پروتئین‌ها و اسیدهای آمینه و تجمع قندهای محلول و نشاسته در پاسخ به تنش شوری بررسی شد. بذرهای گیاه اسفرزه پس از پیش‌تیمار با غلظت‌های صفر و 500 میکرومولار سالیسیلیک اسید برای مدت 24 ساعت، در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه ولایت ایرانشهر در سال 1398 کاشته شد و گیاهچه‌های حاصل در فواصل زمانی سه روزه و به‌مدت 20 روز، در قالب طرح فاکتوریل در معرض غلظت‌های صفر، 25، 50، 100، 150 و 300 میلی‌مولار نمک سدیم کلرید قرار گرفتند. میزان رشد گیاهچه‌ها، میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی شامل کلروفیل‌ها و کاروتنوئید، غلظت پروتئین‌ها و همچنین میزان تجمع قندهای محلول و نشاسته در طول تنش شوری به‌شدت کاهش پیدا کردند. بااین‌حال، میزان تجمع آمینواسیدهای آزاد و پرولین در پاسخ به نمک افزایش یافت. تیمار سالیسیلیک اسید سبب بهبود طول بخش هوایی، افزایش میزان رنگیزه‌ها، کاهش میزان آمینواسیدها و افزایش تجمع پروتئین‌ها و پرولین شد. علاوه‌براین، افزایش میزان قندهای غیر احیایی و نشاسته که با عدم تغییر و یا کاهش غلظت قندهای احیایی در سطوح بالای شوری همراه است، در پاسخ به سالیسیلیک اسید روی داد. این نتایج نشان می‌دهد که پرایمینگ بذر‌ها با سالیسیلیک اسید پیش از کشت می‌تواند تحمل گیاه را در برابر تنش شوری از طریق تجمع قندهای غیر احیایی و پرولین و در نتیجه حفظ فشار تورگور سلول‌ها افزایش دهد.