اثر فتانترن بر شاخص‌های فیزیولوژیک و القای تنش اکسیداتیو درگیاه آفتابگردان (Helianthus annuus)

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشگاه حکیم سبزواری

3

4 دانشگاه پیام نور

doi
10.22108/ijpb.2021.125100.1229
چکیده

درحال‌حاضر، یکی از مشکلات زیست‌‌محیطی ورود ترکیبات آلاینده آلی پایدار نظیر ترکیبات آروماتیک چندحلقه‌ای مانند فنانترن به محیط‌زیست است. در این پژوهش اثر غلظت‌های 0، 5 و100 میلی‌گرم بر لیتر از فنانترن بر شاخص‌های رشد، رنگیزه‌های فتوسنتزی، فعالیت برخی آنزیم‌های پاداکساینده و برخی فعالیت‌های بیوشیمیایی گیاهچه‌های 50 روزه آفتابگردان بررسی شد. بذرهای آفتابگردان در گلدان‌های حاوی پرلیت دارای غلظت‌های مختلف از فنانترن کشت شدند. سپس، گلدان‌ها به حد ظرفیت مزرعه‌ای توسط آب مقطر آبیاری شدند و به‌مدت 1 هفته در تاریکی قرار گرفتند. پس از جوانه‌زنی، دانه‌رست‌ها در فتوپریود 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی، دمای o C30-25، رطوبت 50-60 درصد و شدت نور 80 میکرومول بر مترمربع بر ثانیه قرار گرفتند و پس از 50 روز برداشت شدند. شاخص‌های رشدی گیاه آفتابگردان در سطح 100 میلی‌گرم بر لیتر فنانترن کاهش معنی‌داری نشان دادند. تیمار فنانترن باعث افزایش غلظت کلروفیل a و b و همچنین، کارتنوئیدها در گیاهان تیمارشده نسبت به نمونه‌های شاهد شد. غلظت ترکیبات پاداکسانیده غیرآنزیمی نیز در گیاهان تیمارشده با فنانترن تغییرات معنی‌داری نشان داد. فعالیت آنزیم‌های پاداکساینده سوپراکسیددیسموتاز، آسکوربات‌پراکسیداز و پراکسیداز به‌ویژه در ریشه افزایش معنی‌داری داشت. در مجموع، به نظر می‌رسد که سمیّت فنانترن باعث القای تنش اکسیداتیو در آفتابگردان می‌شود و گیاه سیستم پاداکسایشی آنزیمی را به منظور تعدیل شرایط تنش افزایش می‌دهد. همچنین، فنانترن از طریق آسیب رساندن به غشاهای سلولی در ریشه به تضعیف سیستم ریشه‌ای منجر می‌شود و باعث اختلال در جذب آب و مواد غذایی می‌گردد و در نهایت موجب کاهش شاخص‌های رشدی در گیاه آفتابگردان می‌شود.