بانک اطلاعات بوم‌شناختی ذخایر ژنتیکی خویشاوندان وحشی محصولات کشاورزی دولپه‌ای ایران: در راستای اهلی‌سازی و امنیت غذایی کشور

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2

3

doi
10.22108/ijpb.2021.128224.1245
چکیده

خویشاوندان وحشی گونه های زراعی در ایران طیف گسترده‌ای از گیاهان غذایی، علوفه‌ای، دارویی، زینتی و صنعتی را دربرمی-‏گیرند. به دلیل ناپایداری اکوسیستمی متاثر از تغییرات اقلیمی، استفاده از توانمندی‌های زیستی و اکولوژیکی خویشاوندان وحشی جهت ‏ارتقاء سازگاری محصولات کشاورزی از اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین تهیه فهرست و بانک اطلاعات اکولوژیکی این منابع ‏ژنتیکی حیاتی، اولین گام در راستای استفاده از توانمندی آن‌ها برای ارتقاء محصولات کشاورزی محسوب می گردد. تاکنون هیچ منبع ‏مدونی پیرامون فهرست و بانک اطلاعات پایه اکولوژیکی آن ها در ایران وجود دارد، لذا این مطالعه با هدف تهیه بانک اطلاعات پایه ‏اکولوژیکی این ذخائر ژنتیکی با ارزش انجام شده است و گونه های با الویت جهت حفاظت در زیستگاه و نیز گونه‌های با الویت جهت ‏حفاظت خارج زیستگاه خویشاوندان وحشی محصولات کشاورزی دولپه‌ای ایران را تعیین نموده است. داده‌های انتشار گونه‌ها از منابع ‏هرباریومی و فلورهای داخلی و بین‌المللی و نیز مطالعات میدانی متعدد تهیه شده است. در مجموع 6274 رکورد متعلق به 410 گونه از 217 ‏جنس متعلق به 67 خانواده گیاهی از خویشاوندان وحشی گیاهان کشاورزی دولپه‌ای از مناطق متنوع جغرافیایی ایران گزارش شناسایی ‏شد. خانواده‌های رز - ‏Rosaceae‏ (46 گونه :20 جنس)، نعناعیان-‏Lamiaceae ‎‏ (19:38)، تاج خروس-‏Amaranthaceae ‎‏ ‏‏(15:36)، چتریان-‏Apiaceae‏ (23:30)، پروانه‌آسا-‏Papilionaceae‏ (5:28)، شب‌بو-‏Brassicaceae ‎‏ (11:18) و آفتابگردان-‏Asteraceae ‎‏ (9:20) به ترتیب بیشترین تعداد خویشاوندان وحشی محصولات زراعی ایران را در برمی‌گیرند.‏