تأثیر الیسیتورهای متیلجاسمونات و سالیسیلیکاسید بر میزان تولید متابولیتهای ثانویه و ظرفیت آنتیاکسیدانی گیاه کلپوره (Teucrium polium L.) در شرایط in vitro
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی
2 دانشگاه علامه طباطبایی
3 دانشگاه جامع علمی کاربردی
doi
10.22108/ijpb.2020.118410.1164چکیده
کلپوره ( Teucrium polium L.)، گیاهی دارویی و متعلق به خانوادۀ نعناعیان است. بهرهبرداری بیرویۀ انسان از رویشگاههای طبیعی برای مصارف دارویی و پراکنش کم، این گیاه را در معرض خطر انقراض قرار داده است؛ در این راستا، استفاده از روشهای زیستفناوری بهشکل روش جایگزین در تولید متابولیتهای دارویی مطرح است. در پژوهش حاضر، آزمایشی با هدف افزایش تولید متابولیتهای ثانویه و ظرفیت آنتیاکسیدانی گیاه کلپوره با استفاده از الیسیتورهای متیلجاسمونات (MeJa) و سالیسیلیکاسید (SA) انجام شد. ریزنمونههای برگ از گیاهان چهارماهۀ رشدیافته در شرایط هیدروپونیک تهیه و در محیطکشت MS حاوی غلظتهای 5/0، 1و 5/1 میلیگرمدرلیتر هورمونهای 2 و 4- دیکلروفنوکسیاستیکاسید (2,4-D) و غلظتهای 5/0، 1، 5/1 و 2 میلیگرمدرلیتر بنزیلآمینوپورین (BAP) بهطورمجزا و ترکیبی کشت شدند. کالوسهای منتخب که دارای بیشترین درصد (100 درصد) کالوسزایی بودند (محیطکشتهای MS حاوی غلظتهای 5/1 و 2 میلیگرمدرلیتر BAP) تحتتأثیر تیمارهای مجزای غلظتهای صفر، 50 و 100 میکروگرمدرلیتر الیسیتورهای متیلجاسمونات و سالیسیلیکاسید قرار گرفتند. پساز40 روز، محتوای ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی و ظرفیت آنتیاکسیدانی کل آنها در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی و در سه تکرار ارزیابی شد؛ در این آزمایش، بیشترین محتوای فنل کل و ظرفیت آنتیاکسیدانی نمونهها در کالوسهای تیمارشده با غلظت 100 میکروگرمدرلیتر الیسیتور سالیسیلیکاسید و پسازآن، در غلظت 50 میکروگرمدرلیتر الیسیتور متیلجاسمونات مشاهده شد که تفاوت معناداری نسبت با یکدیگر داشتند. در این آزمایش، مصرف 100 میکروگرمدرلیتر سالیسیلیکاسید در محیطکشت دارای 5/1 میلیگرمدرلیتر BAP بیشترین تأثیر را بر محتوای فلاونوئید کل کالوسها داشت؛ بنابراین، کاربرد غلظتهای مناسب این الیسیتورها نقش مؤثری در افزایش ترکیبات مؤثرۀ دارویی گیاه کلپوره دارد.