نقش دیوان بین‌المللی دادگستری در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار حقوق بین‌الملل دانشکدۀ حقوق دانشگاه قم، قم، جمهوری اسلامی ایران

doi
10.22059/jplsq.2019.233503.1619
چکیده

حفظ صلح و امنیت بین‌المللی، رسالت یا دست‌کم یکی از رسالت‌های بنیادین سازمان ملل متحد قلمداد می‌شود و به حکم گزاره‌های عقلایی، زلف قواعد و اصول سازمان ملل متحد به آن‌گونه که در منشور ملل متحد منعکس شده، به‌نحو مستقیم یا غیرمستقیم، با صلح و امنیت بین‌المللی گره خورده است. مقاله حاضر به نقش دیوان بین‌المللی دادگستری در خصوص حفظ صلح و امنیت بین‌المللی پرداخته است. سطور پیش رو، با روش توصیفی – تحلیلی، پس از مداقه در تحول مفهومی صلح و امنیت بین‌المللی، به ظرفیت و عملکرد دیوان یادشده به‌عنوان دادگاهی که در گستره جهانی از صلاحیت بین‌المللی برخوردار است و از ارکان اصلی سازمان ملل متحد برشمرده شده، پرداخته است؛ چه اینکه، عملکرد باید مطابق با ظرفیت باشد. این دیوان، به‌عنوان رکن اصلی قضایی سازمان ملل متحد، از رهگذر صدور آرای ترافعی و نظریات مشورتی، نقش مهمی در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی دارد. همسو با این موضع، با توجه به مشارکت غیرمستقیم دیوان بین‌المللی دادگستری در توسعۀ تدریجی حقوق بین‌الملل، دیوان یادشده به‌صورت غیرمستقیم، نقشی مؤثر در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی ایفا می‌کند. در این خصوص، شایسته توجه است که دادگاه پیش‌گفته، از رهگذر صلاحیت تکمیلی هنجاری می‌تواند نقشی پررنگ در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی داشته باشد.