بررسی اثر سیلیکون بر برخی شاخص‌های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی و بیان ژن‌های بتائین‌آلدهید‌دهیدروژناز و پرولین‌5-کربوکسیلات‌سنتتاز در گیاه دارویی گاوزبان ایرانی در معرض تنش خشکی

doi
10.22108/ijpb.2020.122181.1206
چکیده

خشکی از مهم‌ترین عوامل محدود‌کنندۀ رشد گیاهان است. وسعت زیاد زمین‌های در معرض خشکی و کمبود منابع آبی، توجه زیادی را به مباحث مربوط به خشکی معطوف کرده است. در پژوهش حاضر، آزمایشی به‌شکل فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی و در 3 تکرار برای بررسی اثر تیمار سیلیکون بر برخی ویژگی‌های مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و مولکولی گیاه گاوزبان ایرانی در شرایط تنش خشکی طراحی و انجام شد؛ به این منظور، گیاهچه‌های چهارده‌روزۀ گاوزبان ایرانی در شرایط کشت هیدروپونیک در معرض تیمارهای سیلیکون (با سه غلظت صفر، 5/0 و 5/1 میلی‌مولار) و تنش خشکی (با نمک پلی‌اتیلن‌گلایکول در سه غلظت‌ صفر، 9 و 12 درصد) قرار گرفتند. پنج هفته پس‌از اِعمال تیمار، شاخص‌های مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاهچه‌ها بررسی شدند. نتایج نشان دادند خشکی شاخص‌های رشد، میزان رنگیزه‌های کلروفیلی و کاروتنوئیدها را به‌طور معنا‌داری نسبت به شاهد کاهش می‌دهد و تیمار گیاه با سیلیکون سبب کاهش آثار منفی تنش خشکی و افزایش شاخص‌های رشد و محتوای رنگیزه‌های فتوسنتزی می‌شود. در اثر تنش خشکی، افزایش معنا‌دار میزان آنتوسیانین، کربوهیدرات‌ها (محلول و احیا)، گلایسین‌بتائین، پرولین و افزایش بیان ژن‌های بتائین‌آلدهید‌دهیدروژناز ( BADH ) و پرولین‌5-کربوکسیلات‌سنتتاز ( P5CS ) مشاهده شد. در پژوهش حاضر، تیمار توأم خشکی و سیلیکون سبب کاهش معنادار بیان ژن‌های BADH و P5CS و میزان محصول این دو ژن یعنی پرولین و گلایسین‌بتائین نسبت به نمونه‌های در معرض تنش خشکی شد که مؤید نقش سیلیکون در کاهش تنش اسمزی است.