صفت‌های ‌‌ساختاری و زیست‌تودۀ گونۀ Capparis spinosa در مراتع قشلاقی بیله‌سوار، اردبیل

doi
10.22108/ijpb.2020.116141.1145
چکیده

اندازه‌‌گیری ویژگی‌‌های‌‌ گیاهی یکی از ملزومات اساسی محاسبۀ تنوع ‌‌عملکردی‌‌ گیاهی است؛ از‌این‌رو در پژوهش حاضر، ویژگی‌های‌‌گیاهی کاپاریس ( Capparis spinosa L.) در مکان‌های معرف پراکنش آن در مراتع قشلاقی روح‌کندی، قره‌دره و قشلاق‌نر بیله‌سوار اندازه‌گیری شدند. نمونه‌برداری از پوشش ‌‌گیاهی به روش تصادفی سیستماتیک درون 30 پلات 2×2 مترمربعی که با فاصلۀ 30 متر از یکدیگر در امتداد سه ترانسکت 300 متری مستقر شدند، انجام شد. در هریک از مکان‌‌ها، ویژگی‌های‌‌گیاهی (صفت‌های ساختاری و زیست‌توده) 10 پایۀ C . spinosa سالم و قوی که به‌خوبی رشد کرده بودند، اندازه‌‌گیری شدند. قطر تاج و قطر یقۀ هر پایه، تعداد جست‌‌های هر پایه، ارتفاع هر جست، تعداد شاخه‌‌های‌‌ فرعی هر جست، طول هر شاخۀ ‌‌فرعی، تعداد میوۀ هر جست، سلامت میوه‌ها، طول و عرض میوه‌‌های هر جست (صفت‌های ‌‌ساختاری) و وزن میوه با دمگل، تعداد گل یا غنچۀ هر جست و وزن تر هر جست (صفت‌های زیست‌توده) مدنظر قرار گرفتند. نتایج مقایسۀ ویژگی‌‌ها نشان دادند مقادیر صفت‌های ‌‌ساختاری تعداد میوۀ هر جست و میانگین وزن هر میوه در مراتع با طبقۀ وضعیت متفاوت، یکسان نیست. اگرچه بین صفت‌های ‌‌ساختاری و زیست‌تودۀ C. spinosa در مکان‌‌های پراکنش تفاوت معنا‌‌دار وجود دارد، به ‌‌نظر می‌‌رسد صفت‌های ‌‌ساختاری و صفت‌های زیست‌توده با یکدیگر همبستگی دارند و توجه به یکی سبب تقویت عامل دیگر می‌‌شود؛ ازاین‌رو، اگر هدف مدیریت از مرتع‌کاری گونۀ C. spinosa ، حفاظت ‌‌خاک و ترسیب ‌‌کربن باشد، ضرورت دارد این گیاه در مکان‌‌هایی توسعه داده شود که به افزایش صفت‌های ‌‌ساختاری آن منجر شود و اگر هدف مدیریت از مرتع‌کاری آن، بهره‌‌بردای گیاه دارویی باشد، ضرورت دارد در مکان‌‌هایی توسعه داده شود که صفت‌های زیست‌تودۀ آن افزایش یابند.