فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مجموعه دگرگونی تخت سلیمان در شمال خاور تکاب در استان آذربایجان غربی جای دارد. این مجموعه به سن پرکامبرین-کامبرین دارای گوناگونی بالایی از انواع سنگ‎های دگرگونی درجه ضعیف تا درجه بالاست. سنگ‎های گرانولیتی پسرونده موضوع مورد مطالعه در این پژوهش هستند. مجموعه کانی‎های دگرگونی پسرونده در گرانولیت‎های مورد مطالعه عبارتند از آمفیبول+گارنت+اسپینل+کانی‎های تیره. کانی‎های آمفیبول در مقادیر فراوان جانشین کانی‎های اولیه ارتوپیروکسن و کلینوپیروکسن شده‎اند. تشکیل اسپینل در حاشیه کلیفیت پیرامون پورفیروبلاست گارنت از بافت‎های شاخص دگرگونی پسرونده در گرانولیت‎ها هستند. روتیل به‌صورت ادخال درون آمفیبول حضور دارد. نیمرخ ترکیبی گارنت در گرانولیت‌های مورد مطالعه دارای تغییرات شیمیایی از هسته به حاشیه است. از هسته به سوی پهنه میانی تغییرات X Mg افزایش جزیی دارد و تغییرات  X Ca و X Mn به صورت جزیی روند نزولی نشان می‌دهد. این ویژگی گارنت نشان‎دهنده رخداد کاهش فشار، همراه با افزایش بسیار جزیی دماست. به دلیل جایگزینی کامل کانی‎های دمابالا توسط کانی‎های پسرونده  و نبود مجموعه کانی‎های حفظ شده مرحله اوج دگرگونی (M1)، شرایط P-T اوج دگرگونی در گرانولیت‎ها نامشخص است. تحولات دگرگونی پسرونده در گرانولیت‌های مورد مطالعه با استفاده از ترکیب شیمی کانی‎های پورفیروبلاست طی دو مرحله: 1) مرحله کاهش فشار (M 2 -a) و 2) مرحله سرد شدگی و بالاآمدگی (M 2-b ) تعیین شد. شرایط دما و فشار دگرگونی پسرونده در مرحله M 2 -a به ترتیب o C10±810  T= و kbar 7/0±5/10 P~و در مرحله M 2-b به ترتیب o C 10±590 T= و kbar 7P~ به دست آمد. اندازه به نسبت درشت کانی‎ها در حاشیه کلیفیت، نرخ پایین سرعت در بالاآمدگی این سنگ‎ها به سطوح بالاتر را نشان می‎دهد. جایگزینی شدید کانی‎های دما بالا توسط آمفیبول نیز سرعت پایین سرد شدگی در طی بالا آمدگی این سنگها را تأیید می‎کند. احتمالاً بتوان رخداد دگرگونی اوج و تشکیل گرانولیت‌ها را قابل مقایسه با رخدادهای میگماتیت‌زایی در منطقه به الیگوسن- میوسن نسبت داد که در ارتباط با ستبرشدگی پوسته‎ای در طی برخورد قاره‎ای خرده‎قاره ایران مرکزی با صفحه عربستان رخ داده است. عملکرد گسل‌های راندگی و فازهای کشش پس از برخورد سبب دگرگونی سنگ‎ها تحت شرایط پسرونده در ارتباط با بالاآمدگی سنگ‎ها، نازک‎‌شدگی پوسته و فرسایش آنها شده است. با این حال در زمینه رویدادهای زمین‎ساخت- دگرگونی دقیق نیاز به مطالعات بیشتری است.