هنجارهای کیفی طراحی فضای شهری مردم مدار (آزادی مدار)
نویسندگان
doi
چکیده
محوریت "انسان" در طراحی شهری، از بدو ظهور حرفه ـ دانش طراحیشهری مدنظر بوده است. بهعلاوه، با نگاهی به دیدگاههای نظریهپردازان این حوزه معرفتی، گرایش به انسان و آزادیهای منتسب به او در بیشتر اظهار نظرها قابل ردیابی است. از این رو آنچه در این نوشتار به عنوان فضای شهری مردممدار (آزادیمدار)2 مطرح است، نخ تسبیح گرایشهای نوعا پراکنده انسانمدارانه، مردمدوستانه و آزادیخواهانه طراحی شهری از نگاه اندیشمندان این رشته به شمار میرود. در یک کلام، طراحی فضاهای شهری مردممدار مفهوموارهای3 معطوف به "طراحی برای همگان" میباشد که حمایت از حقوق استفادهکنندهگان، ایجاد دسترسی، آزادی عمل و ... را دنبال میکند. معهذا، به ندرت از حوزه همپیوندی هنجارهای انسانمدارانه و آزادیمدارانه جوامع با قالبهای حرفهای، مفهومی و فرایندگاری طراحیشهری سخن گفته شدهاست. آگاهی از شاخصها یا هنجارها و زیرهنجارهایی که موجودیت آنها در بار محیطی فضاهای شهری (همگانی) مبین مردممدار بودن آنها باشد، مقدمهای است که میتواند چهگونهگی ارتباط طراحیشهری با مردممداری را نشان دهد. محیطهای پاسخده واجد هنجارهایی هستند که شناخت آنها از نگاه آزادیمداری یا مردم مداری میتواند هنجارهای مذکور را بازشناسایی نماید. این مقاله در راستای دستیابی به هنجارهای کیفی طراحی فضاهای شهری مردممدار، روششناسی خاصی را دنبال مینماید، که بر اساس آن، طی مطالعات جداگانهای در حوزه دموکراسی(مردممداری) و طراحیشهری، ویژگیهای عمومی دموکراسی و هنجارهای کیفی پاسخدهندگی محیط از نگاه نظری و مطالعات موردی نمونه حاصل گردیده است. و با تطبیق و قیاس آنها با یکدیگر، دستهبندیهای جداگانهای از هنجارهای کیفی محیطی در قالب ویژگیهای مردممداری بهدست میآید که زمینه را برای یافتن نقاط اشتراک هنجارهای محیطی و استنتاج "هنجارهای کیفی طراحی فضاهای شهری مردممدار" مهیا مینماید. در انتها هنجارهای کیفی مذکور به تفکیک، خلاصهوار مورد بررسی قرار میگیرند.
