القای کالوس و جنین سوماتیک در کشت درون‌شیشه‌ای ریزنمونه‌های برگ، میوۀ نارس و آندوسپرم نخل خرما (Phoenix dactylifera L.) رقم خضراوی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه سیستان و بلوچستان

3

4

doi
10.22108/ijpb.2018.103915.1020
چکیده

در پژوهش حاضر، امکان کالوس‌زایی و جنین‌زایی سوماتیک در نخل خرما ( Phoenix dactylifera L.) رقم خضراوی از ریزنمونة برگ بالغ و نارس، میوة نارس، بذر نارس، آندوسپرم و پریکارپ میوة نارس بررسی شد. در کشت برگ، کالوس در محیط‌کشت حاوی تنظیم‌کننده‌های رشد با ترکیب تیماری 2 و 4 دی‌ کلرو فنوکسی ‌استیک ‌اسید (2,4-D) با غلظت 5 میلی‌گرم بر لیتر، بنزیل آمینوپورین (BAP) با غلظت 2 میلی‌گرم بر لیتر و تیدیازورون (TDZ) با غلظت 4 میلی‌گرم بر لیتر در لبة‌ خارجی ریزنمونه‌های برگی؛ با ترکیب تیماری 2,4-D با غلظت 5 میلی‌گرم بر لیتر، بنزیل آمینوپورین با غلظت 2 میلی‌گرم بر لیتر و تیدیازورون با غلظت 4 میلی‌گرم بر لیتر در لبة خارجی ریزنمونه‌های برگی و با ترکیب تیماری 2,4-D با غلظت 5 میلی‌گرم بر لیتر، بنزیل آمینوپورین با غلظت 1 میلی‌گرم بر لیتر و تیدیازورون با غلظت 4 میلی‌گرم در کناره‌های رگبرگ ریزنمونه تشکیل شد. با ریزنمونة میوة نارس در محیط‌کشت مشابه، زمانی‌که دو تنظیم‌‌کنندة رشد تیدیازورون و 2,4-D با غلظت 5 میلی‌گرم بر لیتر در محیط‌کشت موجود باشند، کالوس‌زایی و جنین‌زایی رخ می‌دهد. کشت ریزنمونه‌های آندوسپرم با جنین و پریکارپ رقم خضراوی در محیط‌کشت مشابه نیز نشان داد وجود 2,4-D و تیدیازورون با غلظت 5 میلی‌گرم بر لیتر برای کالوس‌زایی مفید است. همچنین در کشت آندوسپرم با جنین، جنین‌ها رشد یافتند و ابتدا ریشه‌چه و پس از سه ماه ساقه‌چه مشاهده شد؛ اما در کشت آندوسپرم و کشت پریکارپ میوه در این محیط‌کشت هیچ واکنشی مشاهده نشد. درمجموع، نتایج نشان دادند با کشت ریزنمونه‌های برگ و میوة نارس و نیز استفاده از مقدار مناسب تنظیم‌کننده‌های رشد اکسینی و سیتوکینینی، کالوس و جنین سوماتیک نخل خرما رقم خضراوی به دست می‌آیند.