فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این تحقیق با رویکردی نهادی و شناختی، با هدف شناسایی چالش‌های مدیریتی و مشارکتی و ارائة راهکارهای یکپارچه برای بهبود محیط‌‌زیست شهری تبریز انجام شد. روش تحقیق کمی و توصیفی–تحلیلی بود و جامعة آماری شامل خبرگان حوزة مدیریت شهری و محیط‌زیست تبریز است. داده‌ها از طریق پرسشنامه تخصصی گردآوری و با نرم‌افزار SmartPLS در قالب مدل معادلات ساختاری تحلیل شد و برای اولویت‌بندی مداخلات از تحلیل اهمیت–عملکرد استفاده گردید. به‌منظور افزایش روایی بیرونی، یافته‌های ادراکی با داده‌های رسمی شهر تبریز دربارة شاخص کیفیت هوا، سرانة فضای سبز و سطح مشارکت شهروندی طی سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ مقایسه شد. نتایج نشان داد سازة بهبود محیط‌زیست شهری با ضریب تعیین ۶۵ درصد بیش از همه تحت تأثیر قدرت نهادی با ضریب مسیر 0/48 و آمارة t برابر با 6/75، کارآمدی مدیریت با ضریب مسیر 0/39 و آمارة t برابر با 5/23 و حکمرانی مشارکتی با ضریب مسیر 0/34 و آمارة  t برابر با 4/81 قرار دارد. تحلیل اهمیت–عملکرد آشکار کرد که کیفیت هوا و توسعة فضای سبز از مهم‌ترین چالش‌های بحرانی با عملکرد پایین هستند، در حالی‌که وجود نهادهای رسمی، شفافیت در تصمیم‌گیری و توان تخصصی کارکنان نقاط قوت تثبیت‌شده به‌شمار می‌آیند. تفسیر نهایی بیانگر آن است که ناهماهنگی میان ساختارهای قدرت و سازوکارهای مشارکتی مانع تحقق حکمرانی محیط‌زیستی کارآمد در تبریز است. بر این اساس، تقویت اختیارات نهادی، بازمهندسی فرآیندهای مدیریتی، ارتقای مشارکت واقعی شهروندان و توسعة فناوری‌های پایش هوشمند می‌تواند مسیر گذار به پایداری شهری را هموار سازد.