فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش فضای مفصل در طراحی مجتمع‌های مسکونی با رویکرد معماری ایرانی و تأکید بر تعامل با محیط‌زیست طبیعی انجام شده است. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی بوده و با بهره‌گیری از نظریة چیدمان فضا انجام شده است. مجتمع مسکونی آذرآب در شهر اراک به‌عنوان نمونة موردی انتخاب گردید. تحلیل‌ها با استفاده از نرم‌افزار DepthmapX و در دو مقیاس سایت‌پلان و پلان‌پیلوت انجام شد. شاخص‌های همپیوندی بصری، اتصال فضایی، ایزوویست و تحلیل مبتنی بر عامل (Gate Count) برای بررسی پیکربندی فضایی، الگوهای حرکتی و کیفیت میدان دید مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مفصل‌های فضایی با بیشترین میزان همپیوندی و اتصال، بیشترین تماس بصری و عملکردی را با فضاهای باز، نور طبیعی و عناصر محیط‌زیست طبیعی برقرار می‌کنند. در مقابل، فضاهای با همپیوندی پایین‌تر، از محرمیت بیشتر و ارتباط محدودتری با محیط بیرونی برخوردارند. تحلیل ایزوویست نیز بیانگر آن است که کنترل میدان دید در فضاهای مفصلی، تعادلی میان خوانایی فضایی و حفظ حریم خصوصی ایجاد کرده است. در مجموع، یافته‌ها حاکی از آن است که سازماندهی مفصل‌محور در مجتمع مسکونی آذرآب، با تکیه بر منطق فضایی معماری ایرانی، توانسته است تعادلی مؤثر میان تعامل اجتماعی، رفتار حرکتی و کیفیت‌های محیط‌زیست طبیعی برقرار سازد.