فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف بررسی الگوهای تنوع آلفا و بتای گیاهان و شب‌پره‌های خانوادة Noctuidae در امتداد گرادیان ارتفاعی منطقة حفاظت‌شده باقران (خراسان جنوبی) انجام شد. نمونه‌برداری میدانی طی سال‌های 1403–1402 در ۲۷ ایستگاه و در سه طبقة ارتفاعی ۱۵۰۰، ۲۰۰۰ و ۲۵۰۰ متر صورت گرفت؛ به‌گونه‌ای که در هر طبقة ارتفاعی، سه ایستگاه با سه تکرار برای نمونه‌برداری گیاهان و شب‌پره‌ها در نظر گرفته شد. شاخص‌های تنوع آلفا شامل تعداد آرایه‌ها، شاخص‌های شانون، سیمپسون، یکنواختی، غالبیت، منهینیک و مارگالف محاسبه گردید و تنوع بتا با استفاده از شاخص‌های ویتاکر، کُدی، هاریسون و شاخص‌های عدم تشابه جاکارد و سورنسون ارزیابی شد. نتایج آزمون‌های جایگشتی نشان داد که تعداد آرایه‌ها در گیاهان (۴۸) و شب‌پره‌ها (۴۲) اختلافی نزدیک به آستانة معنی‌داری دارد (0/0525 =P)، در حالی که تعداد پایه‌ها بین دو گروه تفاوت معنی‌داری نشان داد (گیاهان: ۵۱۲، شب‌پره‌ها: ۱۰۴۶؛ 0/0001 =P). شب‌پره‌ها از تنوع گونه‌ای و یکنواختی بالاتری نسبت به گیاهان برخوردار بودند، در مقابل گیاهان غالبیت بیشتری توسط گونه‌های شاخص نشان دادند (0/0001 =P). بیشترین تنوع و غنای گونه‌ای در ارتفاع ۲۰۰۰ متر مشاهده شد. شاخص‌های تنوع بتا نشان دادند که با افزایش اختلاف ارتفاع، میزان عدم تشابه ترکیب گونه‌ای افزایش می‌یابد. همچنین نتایج نمودارهای ون (Venn Diagram) نشان داد که بیشترین تعداد گونه‌های منحصربه‌فرد در ارتفاع ۲۰۰۰ متر و کمترین مقدار آن در ارتفاع ۲۵۰۰ متر مشاهده شد. به‌طور کلی، نتایج حاکی از آن است که گرادیان ارتفاعی نقش مهمی در ساختاردهی جوامع گیاهی و جانوری دارد، اما شدت اثر آن بر جوامع گیاهی بیشتر و آشکارتر است.