فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تعارض بین انسان و گوشتخواران بزرگ‌جثه به‌ویژه خرس قهوه‌ای به‌عنوان چالشی پیچیده در عرصة حفاظت و تهدیدی جدی برای بقای گونه‌ها و معیشت جوامع روستایی در زاگرس محسوب‌ می‌شود. این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد تحلیل شبکة اجتماعی و با هدف تبیین ساختار علّی-ارتباطی مؤلفه‌های تعارض و راهکارهای مدیریت مشارکتی، به بررسی نظام‌مند دیدگاه‌های ۱۸۳ نفر از ذی‌نفعان محلی در استان کرمانشاه پرداخته است. نتایج تحلیل شبکه نشان داد که "تحریک خرس" و "برخورد ناگهانی" به‌عنوان گره‌های مرکزی با بیشترین درجه و بینابینی، نقش کلیدی در تشدید تعارضات ایفا می‌کنند. خشکسالی، تخریب زیستگاه و دانش ناکافی جوامع محلی به‌عنوان عوامل زمینه‌ساز، شبکه تعارض را تقویت کرده‌اند. از منظر جامعة محلی، راهکارهای "پرداخت خسارت" و "آموزش" دارای بیشترین مرکزیت و قدرت اثر در شبکة کاهش تعارض شناسایی شدند، درحالی‌که راهکارهای قهری نظیر حذف فیزیکی کمترین پذیرش را داشت. این یافته‌ها بر ضرورت طراحی یک الگوی مدیریتی یکپارچه مبتنی بر سه محور "توانمندسازی جوامع محلی"، "نهادینه‌سازی نظام جبران خسارت" و "اجرای راهکارهای پیشگیرانه غیرکشنده" تأکید دارد. تلفیق دانش بومی و علمی در قالب برنامه‌های مشارکتی می‌تواند نه‌تنها تعارضات را کاهش دهد، بلکه زمینه‌ساز هم‌زیستی پایدار و حفاظت مؤثر از این گونة چتر در اکوسیستم‌های زاگرس شمالی شود.