نقشه‌سازی پراکنش فضایی و بررسی عوامل مرتبط با شکل‌گیری پل‌های تاریخی، مطالعة استان آذربایجان شرقی

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

2 گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

3 گروه معماری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

doi
10.22059/jne.2025.407802.2868
چکیده

این پژوهش با هدف تحلیل الگوی پراکنش فضایی پل‌های تاریخی استان آذربایجان شرقی و بررسی هم‌راستایی آن با عوامل محیطی، انسانی، تاریخی و فرهنگی انجام شده است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل‌های فضایی در محیط سامانة اطلاعات جغرافیایی است. بدین‌منظور، موقعیت مکانی بیست پل تاریخی استخراج و با لایه‌هایی شامل بارندگی، شیب، فاصله از رودخانه، تیپ زمین، کاربری اراضی و شبکة راه‌ها تلفیق شد. برای بررسی الگوی توزیع پل‌ها از آزمون‌های خودهمبستگی فضایی موران جهانی و محلی (LISA) استفاده شد و به‌منظور تحلیل ناهمسانی مکانی روابط، مدل‌های رگرسیون فضایی OLS، GWR و MGWR به‌کار رفت. نتایج نشان داد که توزیع پل‌های تاریخی ماهیتی غیرتصادفی دارد و در قالب خوشه‌های فضایی مشخص سازمان‌یافته است. همچنین روابط میان پل‌ها و عوامل زمینه‌ای در سطح استان یکنواخت نبوده و بسته به موقعیت جغرافیایی تغییر می‌کند. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که پراکنش پل‌های تاریخی بازتاب یک منطق فضایی منسجم در پیوند با بستر طبیعی و شبکه‌های ارتباطی تاریخی است.

کلیدواژه‌ها