فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: هدف این پژوهش، طراحی و ارزیابی کارآمدی یک بسته آموزشی مبتنی بر آموزه‌های قرآنی در کاهش آسیب‌های فضای مجازی و ارتقای سواد دینی-دیجیتال نوجوانان بود.روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با طرح شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل اجرا شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان متوسطه دوم شهرستان ارومیه در سال تحصیلی 1404-1403 بود. با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی، ۱۲ مدرسه (۶ مدرسه در گروه مداخله و ۶ مدرسه در گروه کنترل) انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسش‌نامه استاندارد آسیب‌های فضای مجازی و پرسش‌نامه محقق‌ساخته سواد دینی-دیجیتال (بررسی‌شده از نظر روایی و پایایی) بود. گروه مداخله در ۸ جلسه آموزشی بر پایه آموزه‌های قرآنی (اخلاق گفت‌وگو، پرهیز از شایعه و تهمت، مسئولیت‌پذیری اطلاعاتی و تقویت فضایل صبر و کنترل نفس) شرکت کردند؛ داده‌ها با استفاده از آزمون‌های ANCOVA و مدل‌های خطی مختلط تحلیل شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد میانگین نمرات آسیب‌های فضای مجازی در گروه مداخله به‌طور معناداری کاهش یافت (p<0.01) و میانگین نمرات سواد دینی-دیجیتال افزایش چشمگیری داشت (p<0.001). اثرات به‌دست‌آمده در پیگیری سه‌ماهه نیز پایدار باقی ماند. تحلیل کیفی پرسشنامه ها حاکی از آن بود که مؤلفه‌های اخلاق رسانه‌ای قرآنی، تقویت خودکنترلی و ارتقای مسئولیت‌پذیری از مهم‌ترین عوامل اثرگذار در تغییر رفتار بودند.نتیجه‌گیری: بسته آموزشی مبتنی بر آموزه‌های قرآنی توانست در کاهش آسیب‌های فضای مجازی و ارتقای سواد دینی-دیجیتال نوجوانان مؤثر واقع شود. این الگو می‌تواند به‌عنوان یک ابزار تربیتی-پیشگیرانه در برنامه‌های درسی مدارس و مراکز مشاوره تربیتی مورد استفاده قرار گیرد و زمینه‌ساز طراحی سیاست‌های تربیت رسانه‌ای مبتنی بر معارف اسلامی باشد.