تأثیر میدان های باد و فشار هوا بر تراز آب ایستگاه های ترازسنجی سواحل جنوبی دریای خزر
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیای دانشگاه گلستان
2 کارشناس ارشد سازه های هیدرولیکی، ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر، مؤسسه تحقیقات آب وزارت نیرو
doi
10.22131/sepehr.2015.14475چکیده
پهنه آبی دریای خزر همانند همه دریاها و دریاچه های بزرگ تحت تأثیر پدیده های مختلف هیدرودینامیکی نظیر مد توفان، خیزآبهای ناشی از موج و باد، بالاروی موج در منطقه ساحلی و پدیده تشدید، پیوسته در حال تلاطم می باشد. اما دلیل تمامی این پدیده ها نیروهای ناشی از میدان فشار هوا و باد بر پهنه آبی دریا است. در این پژوهش اثرات دادههای (مؤلفه های) فشار هوا و باد در ترازهای مشاهداتی ایستگاههای ترازسنجی بندر انزلی، بندر نوشهر، بندر صدرا (نکا) و آشوراده مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور از داده های ساعتی تراز آب ایستگاههای بالا در طی دوره زمانی چهارساله (2003-2000) میلادی و همچنین از داده های فشار هوا و باد بر پهنه آبی دریای خزر با تفکیک های زمانی و مکانی 6 ساعته و 25/0 درجه (25 کیلومتر) در طی دوره زمانی چهار ساله به بالا استفاده گردید. برای بررسی محدوده اثرگذاری این عوامل (فشار هوا و باد) بر داده های ایستگاههای ترازسنجی شبکه های 50 ×50 تا 250×250 کیلومتر (با توالی 50 کیلومتر) به طرف بدنه اصلی دریا توسعه داده شد. برای تعیین ضرایب و میزان اثر مؤلفههای باد و فشار هوا از مدل رگرسیون چند متغیره خطی استفاده شده است و نتایج برای هر ایستگاه بصورت ماهانه اخذ گردید. نتایج بدست آمده نشان می دهد با مدلسازی میدان وسیعتری از اثرگذاری فشار هوا و باد بر پهنه آبی مشرف به هر ایستگاه نتایج داده های تراز آب برآورد شده و مشاهداتی همبستگی بیشتری دارند بطوریکه حداکثر ضریب همبستگی برای میدان 250×250 کیلومتر، برای ایستگاههای انزلی در ماه نوامبر 864/0 و نوشهر در ماه نوامبر 909/0 و صدرا (نکا) در ماه مارس 893/0 و آشوراده در ماه آوریل 873/0 می باشد.
